Бязгаспадарчыя дамы. Што рабіць?

Дамы без гаспадароў, ператвараючыся ў руіны, уяўляюць сабой сумнае відовішча. Як у сельскай мясцовасці, так і ў гарадской рысе сустракаюцца дамы, у якіх даўно ніхто не жыве па розных прычынах, зямельныя ўчасткі запушчаны і завалены смеццем. Як правіла, высвятляецца, што ўласнік памёр, а спадчыннікі альбо адсутнічаюць, альбо не жадаюць клапаціцца пра афармленне сваіх правоў і клопат пра спадчынную маёмасць. А часам уласнік зусім невядомы, дом узведзены без належнага афармлення і, па сутнасці, з'яўляецца самавольнай пабудовай. Варта адзначыць, што ў казну пры гэтым не выплачваюцца падаткі на нерухомасць і зямлю.

У адпаведнасці з арт.226 Грамадзянскага кодэкса Рэспублікі Беларусь бязгаспадарнай з'яўляецца рэч, якая не мае ўласніка або ўласнік якой невядомы, альбо рэч, ад права ўласнасці на якую ўласнік адмовірыўся. Бязгаспадарныя нерухомыя рэчы прымаюцца на ўлік арганізацыямі па дзяржаўнай рэгістрацыі нерухомай маёмасці, правоў на яе і здзелак з ёй па заяве адпаведнага дзяржаўнага органа, калі іншае не прадугледжана заканадаўчымі актамі.

Забеспячэнне рацыянальнага і эфектыўнага выкарыстання матэрыяльных рэсурсаў і парадку на зямлі ўскладзена на мясцовыя выканаўчыя і распарадчыя органы.

Раённыя, гарадскія (гарадоў абласнога падпарадкавання) выканаўчыя камітэты, мясцовыя адміністрацыі раёнаў у г. Мінску: вядуць рэестры пустуючых дамоў і рэестры старых дамоў; размяшчаюць звесткі з рэестраў пустуючых дамоў і рэестраў старых дамоў у адкрытым доступе на сваіх афіцыйных сайтах у глабальнай камп'ютарнай сетцы Інтэрнэт.

У адпаведнасці з Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 4 верасня 2018 г. № 357 «Аб пустуючых і старых дамах» жылыя дамы, у дачыненні да якіх мясцовымі выканаўчымі і распарадчымі органамі ўстаноўлена, што асобы, якія маюць права валодання і карыстання імі, на працягу трох апошніх гадоў не пражывалі ў іх ніводнага дня,

і ў дачыненні да якіх у мясцовы выканаўчы і распарадчы орган не прадстаўленыпаведамленні аб намеры выкарыстоўваць іх для пражывання, прызнаюцца пустуючымі дамамі; жылыя дамы, якія знаходзяцца ў аварыйным стане або пагражаюць абвальваннем, у дачыненні да якіх мясцовымі выканаўчымі і распарадчымі органамі ўстаноўлена, што асобы, якія маюць права валодання і карыстання імі, на працягу апошняга года не пражывалі ў іх і не прымаюць мер па аднаўленні гэтых жылых дамоў для выкарыстання па прызначэнні (альбо па іх зносе), прызнаюцца старымі дамамі.

Указам зацверджана Палажэнне аб парадку работы з пустуючымі і старымі дамамі. Справы аб прызнанні маёмасці бесгаспадарнай і перадачы яе ў камунальную ўласнасць разглядаюцца судамі. Правам звароту з заявай аб прызнанні маёмасці бесгаспадарнай валодаюць асобы, непасрэдна указаныя ў нарматыўных прававых актах, якія рэгулююць разгляд спраў дадзенай катэгорыі (напрыклад, артыкулы 379і 380-1ГПК), альбо іх прадстаўнікі, спецыяльна ўпаўнаважаныя на тое даверанасцю. У сілу артыкула 81ГПК з заявай аб прызнанні маёмасці бесгаспадарнай у праве звярнуцца пракурор.

Пракуратура, ажыццяўляючы нагляд за выкананнем заканадаўства, указаў, даручэнняў Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь выканаўчымі і распарадчымі органамі, таксама выкарыстоўвае сваё права на зварот у суды з заявамі аб прызнанні пустуючых дамоў бесгаспадарнымі, непасрэдна удзельнічаючы ў працэсе навядзення парадку на зямлі, асабліва ў сельскай мясцовасці. 

Пасля ўступлення ў сілу рашэння суда мясцовы выканаўчы камітэт прымае рашэнне аб далейшым выкарыстанні пустуючага дома і вызначэнні лёсу рухомай маёмасці альбо аб зносе пустуючага дома. Жыллёвы дом можа быць знесены, адчужаны іншай асобе альбо перададзены мясцоваму выканаўчаму камітэту для далейшага выкарыстання. Пры гэтым таксама вырашаецца лёс зямельнага ўчастка, на якім размешчаны такі дом: права на зямельны ўчастак спыняецца ў ранейшага землеўладальніка, затым зямельны ўчастак можа быць прадастаўлены адпаведнаму мясцоваму выканаўчаму камітэту, юрыдычнай асобе альбо набывальніку пустуючага дома.

Культурнае развіццё, мараль, духоўнасць і іншыя нематэрыяльныя рэчы не ў малой ступені залежаць ад умоў, у якіх жыве чалавек. Вельмі важна, каб чалавек разумеў, што навакольнае яго асяроддзе, стаўленне да таго, што створана ім ці яго продкамі, вельмі ўплываюць на выхаванне падрастаючага пакалення. Таму задача мясцовай улады навесці чысціню і парадак у населеных пунктах. Дзяржава бярэ на сябе працу і выдаткі па добраўпарадкаванні. Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 04.09.2018 №357 накіраваны менавіта на гэтыя мэты.

 

Начальнік аддзела па наглядзе за

адпаведнасцю закону судовых

пастаноў па грамадзянскіх справах

пракуратуры вобласці

Ірына Ціткова