Віцебская вобласць, дзякуючы развітому экспартнаму патэнцыялу, дынамічна супрацоўнічае з замежнымі рэгіёнамі - партнёрамі і мае шэраг пераваг для стварэння і працы экспартаарыентаваных вытворчасцей.
Геаграфічнае становішча вобласці з'яўляецца аб'ектыўным фактарам развіцця экспартнага патэнцыялу. Адзіная вобласць у Беларусі, якая мае межы з Расійскай Федэрацыяй (мяжуе з Пскоўскай і Смаленскай абласцямі) і краінамі Еўрапейскага Саюза (Літва і Латвія). Тэрыторыя вобласці з'яўляецца найкарацейшым шляхам з Еўрасаюза ў Расійскай Федэрацыі.
Транспартна-лагістычныя перавагі. Найбуйнейшыя транспартныя вузлы вобласці – гарады Віцебск, Орша, Полацк. Праз названыя населеныя пункты праходзяць чыгуначныя галіны, аўтамабільныя трасы міждзяржаўнага значэння.
Побач з горадам Віцебскам (7 км) функцыянуе "Аэрапорт Віцебск Усходні" міжнароднага значэння.
З захаду на ўсход вобласць перасякае пан'еўрапейскі транспартны калідор II (Германія (Берлін) – Польшча – Беларусь – Расія (Ніжні Ноўгарад) і еўрапейскі маршрут E30. Асноўная транзітная дарога Беларусі - магістраль М1 (Брэст-Мінск-Орша) з'яўляецца іх часткай.
З поўначы на поўдзень вобласць перасякае пан'еўрапейскі калідор IX (Фінляндыя (Хельсінкі) – Расія – Беларусь – Украіна – (Адэса) і еўрапейскі маршрут E95. Участак, які праходзіць па тэрыторыі Беларусі - магістраль М8, праходзіць праз гарады Віцебск, Орша, Гомель.
Перасячэнне на тэрыторыі вобласці найбуйнейшых еўрапейскіх транспартных калідораў, магчымасць развіцця комплекснага абслугоўвання пасажыра- і грузапатокаў у аўтамабільным, чыгуначным і авіяцыйным напрамках, наяўнасць развітой інфраструктуры газаправоднага і нафтаправоднага транспарту робяць вобласць прывабнай для дзелавых партнёраў у сферы знешняга гандлю.
На развіццё экспартных патокаў пазітыўна ўплывае наяўнасць перспектыўных транспартна-лагістычных вузлоў на тэрыторыі вобласці (гл. на карце).
У комплексе з багатым прыродна-рэсурсным патэнцыялам вобласці, вышэйуказаныя фактары пазітыўна ўплываюць на працэс стварэння новых экспартаарыентаваных вытворчасцей і, у канчатковым выніку, на развіццё экспарту тавараў.
Кожны раён вобласці мае ярка выяўленую экспартную спецыфіку і базавыя ўмовы для рэалізацыі новых экспартаарыентаваных праектаў.
Стратэгічнае значэнне мае развіццё прадпрыемстваў-экспарцёраў усіх форм уласнасці, тэрытарыяльна прывязаных да сыравінных зон і ажыццяўляючых дзейнасць у сельскагаспадарчай і ільноапрацоўчай сферах, а таксама торфаздабываючай і дрэваапрацоўчай, якія вырабляюць будматэрыялы з мясцовай сыравіны, экспартуюць свежыя і замарожаныя ягады і грыбы.
Па экспарце тавараў (без уліку нафты, нафтапрадуктаў і рэспубліканскіх арганізацый) за 2016-2020 гады забяспечаны рост у 1,2 раза, экспарце паслуг (без уліку рэспубліканскіх арганізацый) – у 1,6 раза да 2015 года, што забяспечвае заданне па Нацыянальнай праграме падтрымкі і развіцця экспарту (рост у 1,21 – 1,25 раза).Па экспарце тавараў за 2021-2024 гады забяспечаны рост у 3,5 раза, экспарце паслуг – у 1,6 раза да 2020 года, што забяспечвае заданне па Нацыянальнай праграме падтрымкі і развіцця экспарту (рост у 1,5 – 1,6 раза).
Знешнеэканамічную дзейнасць у вобласці ажыццяўляюць 1050 суб'ектаў гаспадарання.
Узрастае роля прыватнага бізнесу ў прасоўванні прадукцыі на замежныя рынкі. Адзначаецца рост арганізацый, якія ажыццяўляюць экспарт уласнай прадукцыі, пад сваімі брэндамі, якія маюць уласныя прадстаўніцтвы і дылераў за мяжой.
У таварнай структуры экспарту пераважаюць нафтапрадукты і прадукты хімічнай галіны. Таксама пастаўляюцца сельскагаспадарчая прадукцыя і прадукты харчавання, гатовыя тэкстыльныя вырабы, абсталяванне, пластмасы і вырабы з іх, будаўнічыя матэрыялы, шклатканіна і абутак.
У структуры імпарту прыпадае на нафтавую сыравіну. Таксама закупляецца хімічная сыравіна і металы, абсталяванне, тэкстыльная, гарбарная сыравіна.
Віцебская вобласць падтрымлівае знешнегандлёвыя адносіны са 115 дзяржавамі свету. Вырабы з маркай віцебскіх таваравытворцаў пастаўляюцца ў 81 краіну свету і ў 76 расійскіх рэгіёнаў.
Сярод краін СНД асноўныя гандлёвыя партнёры: Расія, Азербайджан, Казахстан, Узбекістан, Таджыкістан, Кыргызстан, Малдова.
Традыцыйнымі рынкамі збыту з'яўляюцца Кітай, Іран, ААЭ, Турцыя, Літва, Польшча, Латвія. За 2024 год значны патэнцыял забяспечаны ў гандлі з Грузіяй, Ганконгам, Індыяй, Іракам, Лівіяй, Сербіяй. Сучасную ўвагу надаюць знешнегандлёвым сувязям з правінцыямі Кітая, экспартныя пастаўкі таксама ўзраслі ў 1,4 раза.
Знешнегандлёвыя адносіны развіваюцца на аснове двухбаковых міжрэгіянальных пагадненняў аб супрацоўніцтве і рэалізуемых мерапрыемстваў Дарожных карт.
Асноўныя экспарцёры працуюць у вытворчых сферах: нафтахімія, дрэваапрацоўка, лёгкая і харчовая прамысловасць, машына- і станкабудаванне, металаапрацоўка, прыборабудаванне, электратэхнічная, будматэрыялы і мэбля.
Прадпрыемствы вобласці, якія зарэкамендавалі сябе за мяжой, традыцыйна экспартуюць шклатканіну, акрылавы ніткі, прысадкі да змазачных алеяў, дываны, экскаватары, прычапныя трактарныя сродкі, ільняныя тканіны і вырабы, рапсавы алей, а таксама лікёра-гарэлачную прадукцыю, вырабы з мяса птушкі, гародніну, кандытарскія вырабы.
Найбуйнейшымі камерцыйнымі прадпрыемствамі вобласці экспартуюцца тэлескапічныя пад'ёмнікі, сілавы і аптычны кабель, дзвярныя блокі, адзенне, абутак, кабельная прадукцыя, будаўнічыя матэрыялы, пелеты, полікарбанатныя пліты, вырабы для транспарціроўкі і ўпакоўкі з пластмас, рукавы высокага ціску, гандлёвае абсталяванне, ветпрэпараты, рухавікі і трансфарматары, кандэнсатары, вырабы з палімераў, водаачыснае абсталяванне, вогнетушыцелі, сталёвыя бясшвовыя балоны, белая бляха. Найбольш буйныя і значныя камерцыйныя прадпрыемствы-экспарцёры размешчаны на вытворчых пляцоўках тэрыторыі СЭЗ "Віцебск" і выкарыстоўваюць падатковыя і мытныя прэферэнцыі, прадугледжаныя заканадаўствам.
Паслугі для замежных дзелавых партнёраў і гасцей вобласці. Найбольш развіты, з улікам транзітнай прывабнасці вобласці і развітых экспартных патокаў транспартныя паслугі, на якія штогод прыпадае каля паловы ўсяго аб'ёму экспарту паслуг, што аказваюцца прадпрыемствамі вобласці. Кампаніі па аказанні транспартных паслуг засяроджаны ў гарадах Віцебск і Наваполацк, Аршанскім, Полацкім, Бешанковіцкім, Віцебскім, Глыбокскім, Лёзненскім, Лепельскім, Чашніцкім раёнах.
Штогод павялічваецца аб'ём прадастаўлення паслуг замежным студэнтам у галіне адукацыі, на тэрыторыі вобласці размешчаны пяць вышэйшых навучальных устаноў:
Віцебская зямля – унікальны прыродна-кліматычны рэгіён з магчымасцю арганізацыі разнапланавага турызму: культурна-пазнавальнага, паломніцкага, аздараўленчага, экалагічнага, аграэкатурызму, ваенна-гістарычнага, спартыўнага. Найбольш развітую турыстычную інфраструктуру, акрамя гарадоў Віцебска і Полацка маюць Браслаўскі, Верхнядзвінскі, Віцебскі, Глыбоцкі, Докшыцкі, Лепельскі, Аршанскі, Ушацкі раёны.