ВЯЛІКАЕ ІНТАРВ'Ю: Ігар Сяргеенка аб развіцці Віцебскай вобласці, актуальных законапраектах і міжнародных пазіцыях Беларусі
Пра духоўную сувязь з Віцебшчынай і асаблівую адказнасць перад Шаркаўшчынай, аб актуальных для краіны законапраектах і ўмацаванні міжнародных пазіцый Беларусі. Пра гэта і многае іншае ў вялікім інтэрв'ю старшыні Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу, упаўнаважанага прадстаўніка кіраўніка дзяржавы ў Віцебскай вобласці Ігара Сяргеенкі.
Ігар Пятровіч, Вы родам з Віцебскай вобласці. Што для Вас значыць быць ураджэнцам паўночнага краю?
– Перш за ўсё адчуваць непарыўную духоўную сувязь з гэтай святой зямлёй. Віцебшчына – дзівосны куток Беларусі з непаўторнай прыродай і багатай гісторыка-культурнай спадчынай, унікальны скрыжаванне цывілізацый.
Як і ўсе мае землякі, я адчуваю гонар за яе гістарычнае мінулае і бязмерную ўдзячнасць многім пакаленням нашых продкаў, якія ўзворвалі і абаранялі гэту зямлю, развівалі эканоміку, навуку і культуру, фарміравалі асновы народаўладдзя і стваралі дзяржаўнасць.
Нягледзячы на даволі паважны па чалавечых мерках узрост, вобласць з кожным годам становіцца маладзейшай і прыгажэйшай. У лепшы бок змяняецца аблічча гарадоў і вёсак. Мы радуемся поспехам нашых хлебаробаў і працаўнікоў прамысловага комплексу. Слава Віцебшчыны прырастае дасягненнямі вучоных, урачоў, дзеячаў мастацтва.
Сапраўднае рэгіёну – гэта заслуга яго жыхароў, таленавітых, энергічных, прадпрымальных і гасцінных, якія любяць сваю малую радзіму і прымнажаюць багацці роднага краю.
Я шчыра перакананы, што менавіта з трапяткага стаўлення да таго месца, дзе ты нарадзіўся, і пачынаецца фарміраванне стаўлення да краіны ў цэлым. Бо патрыятызм, працавітасць, пачуццё адказнасці перад сям'ёй, сябрамі, калегамі, якіх нельга падвесці, – усе гэтыя якасці прывіваюцца з дзяцінства.
Вы з'яўляецеся дэпутатам Пастаўскай выбарчай акругі № 29, у межы якой уваходзіць і Шаркаўшчынскі раён, дзе Вы нарадзіліся. Што адчуваеце, калі прыязджаеце на малую радзіму?
– Адказнасць перад землякамі. Родны дом, школа, першыя самастойныя крокі былі на гэтай зямлі. І, заходзячы, да прыкладу, у будынак райвыканкама, заўсёды ўспамінаю, як мяне тут прымалі ў камсамол. Той камсамольскі білет, дарэчы, і сёння захоўваецца ў маім сямейным архіве.
Мне дарагі памяць пра людзей, настаўнікаў, аднавяскоўцаў, якія былі побач са мной і ў розныя перыяды жыцця аказалі ўплыў на фарміраванне маёй асобы, грамадзянскай пазіцыі. І, вядома ж, мной рухаюць удзячнасць і шчырае жаданне быць датычным да лёсу малой радзімы, прынесці карысць канкрэтнымі справамі.
Вы знаходзіцеся ў пастаянным кантакце з кіраўніцтвам мясцовых органаў улады, прадпрыемстваў і арганізацый, падтрымліваеце прамы дыялог з выбаршчыкамі. Як вынікі гэтай працы пераламляюцца ў заканадаўчай дзейнасці Палаты прадстаўнікоў?
– Зваротная сувязь вельмі важная для дэпутатаў. Бо людзі звяртаюцца да нас не толькі з асабістымі праблемамі. Часта ўздымаюць пытанні, якія закранаюць прынцыповыя аспекты жыццядзейнасці дзяржавы і грамадства.
Кожная сустрэча ў працоўных калектывах і з насельніцтвам, кожнае зварот падчас асабістых прыёмаў і прамых ліній выкарыстоўваюцца дэпутатамі для вывучэння таго, як законы працуюць на практыцы, выяўлення прававых прабелаў, калізій і сумеснай працы з урадам па выпрацоўцы канкрэтных мер, накіраваных на вырашэнне існуючых праблем.
У гэтых мэтах толькі ў мінулым годзе дэпутаты правялі 20 практыка-арыентаваных мерапрыемстваў, прысвечаных развіццю электраэнергетыкі і газіфікацыі населеных пунктаў, жыллёвай палітыцы, ахове і выкарыстанню земляў, рабоце службаў «адзінае акно», якасці пітной вады, мабільнай сувязі і інтэрнэту.
Гэта дазволіла на заканадаўчым узроўні ўдасканаліць пытанні рэгістрацыі нерухомай маёмасці, працягнуць зямельную амністыю, стварыць дадатковыя механізмы для фарміравання пенсійных правоў грамадзян, адрэгуляваць законы аб натарыяце і рыэлтарскай дзейнасці.
Але ж кожны рэгіён мае сваю спецыфіку – геаграфічную, кліматычную, дэмаграфічную…
– Так, і гэта абумоўлівае прыватны характар пытанняў, якія ўзнімаюцца ў тых ці іншых раёнах ці гарадах, пераважная большасць якіх вырашаецца на месцах. Але ёсць і праблемы, якія характэрны практычна для ўсіх тэрыторый і маштабуюцца ў рэспубліканскім кантэксце.
Людзям перш за ўсё важна мець добрую працу, стабільны заробак, магчымасць забяспечваць свае сем'і і планаваць будучыню. Для маладых спецыялістаў велізарнае значэнне мае жыллё. Пры гэтым нават у вясковым доме людзі цалкам абгрунтавана хочуць мець сучасныя выгоды – электраацяпленне, гарачы душ, пральную машыну, мікрахвалёўку. І гэта не раскоша, а мінімальны ўзровень камфорту.
На прыёмах часта ўзнімаюцца пытанні якасці жыллёва-камунальных паслуг, даступнасці медыцынскага абслугоўвання, работы грамадскага транспарту, наяўнасці ў райцэнтрах і вёсках крам крокавай даступнасці, банкаматаў, дзіцячых і спартыўных пляцовак.
Людзі гавораць пра якасць дарог. Апошнім часам гэтай тэме ўрад надае асаблівую ўвагу. І на рэспубліканскім узроўні ўжо шмат што ўдалося зрабіць. Але трэба, зразумела, думаць і пра мясцовыя дарогі. Ад іх якасці залежаць і час, затрачаны на шлях да працы, і падвоз дзяцей у школы, і своечасовае прыбыццё хуткай, пажарных ці аўталаўкі.
Развітая інфраструктура – камунікацыі, дзіцячыя сады, школы, бальніцы, аб'екты гандлю, умовы для правядзення вольнага часу – гэта істотны стымул да таго, каб сельская моладзь не імкнулася ў гарады. А задавальненне базавых запытаў маладых сем'яў будзе спрыяць і вырашэнню задач у сферы дэмаграфіі.
Вынікі працы дэпутатаў па вывучэнні ўсіх гэтых праблем знайшлі адлюстраванне ў Праграме сацыяльна-эканамічнага развіцця Рэспублікі Беларусь на 2026 – 2030 гады, у аснову якой закладзены тэзіс кіраўніка дзяржавы аб тым, што ва ўсіх рэгіёнах Беларусі, асабліва ў сельскай мясцовасці, стандарты жыцця і працы павінны быць не горшыя, чым у сталіцы ці абласных цэнтрах.
Падкрэслю: праграма не плён абстрактнага тэарэтызавання, а вынік карпатлівай працы на зямлі, глыбокага вывучэння рэальных фактараў, якія ўплываюць на дынаміку сацыяльна-эканамічных працэсаў. І, зразумела, яе рэалізацыя запатрабуе адпаведнага заканадаўчага суправаджэння.
Каб надаць гэтай працы больш прадметны характар, у Палаце прадстаўнікоў сёння прымаюцца меры па арганізацыі сістэмнага аналізу ўсяго масіву заканадаўчых актаў менавіта праз прызму вынікаў парламенцкага маніторынгу, абагульнення прапаноў выбаршчыкаў, вывучэння замежнага вопыту. На выхадзе мы чакаем новыя заканадаўчыя ініцыятывы.
Што сёння на парадку дня дэпутатаў Палаты прадстаўнікоў і якія законапраекты актуальныя для краіны?
– Заканадаўчы парадак бягучай сесіі Палаты прадстаўнікоў уключае даволі шырокі спектр пытанняў. Яны, у прыватнасці, датычацца зямельных адносін, валютнага рэгулявання, аховы аб'ектаў інтэлектуальнай уласнасці, дзейнасці суб'ектаў гаспадарання, павышэння якасці прадукцыі жывёлагадоўлі, прамысловай бяспекі, увядзення лічбавага рубля.
Адной з задач пяцігодкі з'яўляецца развіццё турызму, што, дарэчы, вельмі актуальна для Віцебскай вобласці. У сувязі з гэтым адзначу працу па ўнясенні змяненняў у законы па пытаннях фізічнай культуры, спорту і турызму. Праект прадугледжвае карэкціроўку 13 законаў, і асноўны акцэнт робіцца на павелічэнне эканамічнай аддачы турыстычнай галіны.
Падкрэслю, што пералічаныя законапраекты – гэта ўсё другія чытанні, і ўжо ў найбліжэйшай перспектыве яны стануць законамі.
Важным напрамкам з пункту гледжання стварэння надзейных фінансавых інструментаў рэалізацыі намечаных планаў з'яўляецца падрыхтоўка пакета бюджэтна-падатковых дакументаў на 2027 год. І, зразумела, нашы профільныя камісіі прымуць актыўны удзел у гэтай працы.
У план падрыхтоўкі праектаў заканадаўчых актаў на 2026 год, зацверджаны ўказам кіраўніка дзяржавы, увайшла наша прапанова аб падрыхтоўцы канцэпцыі законапраекта аб валанцёрскай дзейнасці.
Валанцёрства сёння, мабыць, адзін з самых запатрабаваных грамадзянскіх рухаў ва ўсім свеце. Людзі хочуць добраўпарадкаваць тую асяроддзе, у якой жывуць, каб яно было камфортным і прыязным, уплываць на стан інфраструктуры і экалогіі. Беларусы не выключэнне, і гэта цешыць, бо грамадская салідарнасць – адна з ключавых умоў нармальнага рытму жыцця любой дзяржавы. І, вядома, дэпутаты імкнуцца быць актыўнымі ўдзельнікамі гэтай стваральнай працы, падтрымліваючы рацыянальныя грамадзянскія пачынанні і ўносячы пасільны ўклад у агульную справу.
У цэлым план падрыхтоўкі праектаў заканадаўчых актаў уключае 38 пазіцый. З улікам няпростай знешнепалітычнай сітуацыі самую сур'ёзную ўвагу ў ім надаецца пытанням абароны, забеспячэнню законнасці і правапарадку, паляпшэнню бізнес-клімату. Пры гэтым з поля зроку заканадаўцаў не сыходзіць сацыяльная парадак дня. Мяркую, увагу нашых выбаршчыкаў прыцягнуць праца дэпутатаў над чарговымі папраўкамі ў Жыллёвы кодэкс і падрыхтоўка Экалагічнага кодэкса, унясенне карэкціваў у законы па пытаннях працоўных адносін, сацыяльнай абароны грамадзян, пацярпелых ад катастрофы на Чарнобыльскай АЭС, абарачэння лекавых сродкаў. Гэтыя тэмы заўсёды актуальныя, паколькі наўпрост уплываюць на якасць жыцця.
Беларускія парламентарыі праводзяць сур'ёзную працу па ўніфікацыі і гарманізацыі заканадаўства ў рамках Саюзнай дзяржавы. Якія крокі зроблены апошнім часам у плане забеспячэння роўнасці правоў грамадзян Беларусі і Расіі?
– Дзякуючы зменам, нядаўна ўнесеным у нацыянальныя прававыя акты, нашы грамадзяне, якія пастаянна пражываюць у Расіі, атрымалі права ўдзельнічаць у мясцовых расійскіх выбарах. Аналагічнае права зараз ёсць і ў расіян, якія пастаянна пражываюць у Беларусі. Адгэтуль беларусы могуць аформіць у Расіі страхавы нумар індывідуальнага асабовага рахунку і атрымаць доступ да ўліковага запісу на партале Дзяржуслуг. Акрамя таго, грамадзяне дзвюх краін могуць па месцы жыхарства купіць поліс абавязковага страхавання аўтаграмадзянскай адказнасці (ААГО), які пакрывае ўсю тэрыторыю Саюзнай дзяржавы. І каля 75 тысяч беларусаў ужо скарысталіся гэтай магчымасцю.
На парадку дня ў саюзных парламентарыяў – удасканаленне прававых асноў правядзення ўзгодненай сацыяльнай палітыкі, падтрымкі людзей пажылога ўзросту, медобслугоўвання, фарміравання і развіцця агульнай навуковай і адукацыйнай прасторы.
У сусветнай палітыцы адбываюцца глыбокія тэктанічныя зрухі, і Беларусь уцягнута ў гэтыя працэсы. Якую ролю адыгрываюць парламентарыі ва ўмацаванні міжнародных пазіцый нашай краіны? На якіх напрамках засяроджана знешнепалітычная дзейнасць дэпутацкага корпуса і якія мэты вы ставіце перад сабой?
– Парламенцкая дыпламатыя ўносіць істотны ўклад у агульныя намаганні па прасоўванні міралюбнай знешнепалітычнай курса беларускай дзяржавы. І галоўную сваю місію мы бачым у тым, каб ствараць надзейныя палітычныя перадумовы для нарошчвання гандлёва-эканамічнага супрацоўніцтва і рэалізацыі дамоўленасцей, дасягнутых на вышэйшым і высокім узроўнях. Іншымі словамі, задача парламентарыяў – расчышчаць дарогу для бізнесменаў, якія ідуць за намі.
І безумоўным прыярытэтам тут для нас з'яўляецца развіццё саюзніцкіх адносін з Расіяй. У цэнтры ўвагі Парламенцкага сходу Саюза Беларусі і Расіі сёння знаходзяцца пытанні фарміравання адзінай прамысловай і аграрнай палітыкі, абароны ўнутранага рынку, забеспячэння ваеннай і тэхналагічнай бяспекі, імпартазамяшчэння і стварэння агульнай транспартнай сістэмы, умацавання фінансавых інстытутаў і пашырэння кола дружалюбных нам дзяржаў.
Паступальнае вырашэнне гэтых стратэгічных задач, у тым ліку і ў заканадаўчай плоскасці, дапамагае нам паспяхова супрацьстаяць гібрыднай вайне і фактычна зводзіць да мінімуму негатыўны ўплыў незаконных эканамічных санкцый на паўсядзённае жыццё беларусаў і расіян.
Не менш важнымі задачамі для нас застаюцца паглыбленне інтэграцыйных працэсаў на прасторы СНД і Еўразійскага эканамічнага саюза, умацаванне адзінства ў рамках Парламенцкай асамблеі Арганізацыі Дагавора аб калектыўнай бяспецы. Ва ўмовах глабальных выклікаў і пагроз такое супрацоўніцтва з'яўляецца важным фактарам забеспячэння суверэнітэту, сацыяльнай стабільнасці, устойлівага, мірнага і бяспечнага развіцця краін рэгіёну.
Неабходна таксама пашыраць дыяпазон узаемадзеяння з парламентамі дзяржаў глабальнай большасці – Азіі, Афрыкі, Блізкага Усходу, Лацінскай Амерыкі, умацоўваць стратэгічнае партнёрства з Кітаем. Там знаходзяцца значныя інтарэсы Рэспублікі Беларусь, перш за ўсё эканамічныя. І мы маем намер паслядоўна замацоўвацца на гэтых перспектыўных рынках.
Сумленную ўвагу мы надаём актывізацыі кантактаў па лініі БРІКС і Шанхайскай арганізацыі супрацоўніцтва. Менавіта тут фарміруюцца контуры новага, больш справядлівага сусветнага ладу, заснаванага на прынцыпах раўнапраўя, узаемнай павагі і ўзаемавыгаднага эканамічнага супрацоўніцтва, што цалкам адпавядае тым мірным ініцыятывам, якія прасоўвае Беларусь на міжнароднай арэне.
Краіны, якія далучыліся да заходняй парадку дня, дэманструюць практычна поўную адмову ад міжнароднага права і няздольнасць успрымаць рэчаіснасць адэкватна. У гэтых умовах ці мае сэнс працягваць з імі дыялог?
– Размаўляць у любым выпадку трэба, бо эліты прыходзяць і сыходзяць, а народы застаюцца. Так, сёння гэта нялёгка, але дарогу адолее той, хто ідзе. Бо ніхто, акрамя нас саміх, не зацікаўлены, каб сусветная супольнасць даведвалася праўду пра нашу краіну.
Нягледзячы на істэрыку, якая нагнятаецца на Захадзе вакол Беларусі і Расіі, там усё ж застаюцца прагматычныя палітыкі, якія выдатна
разумеюць, што іх кіруючыя класы сваімі санкцыямі і кулачным правам пакаралі перш за ўсё
уласныя народы.
Акрамя таго, мы не самотныя. І ў такіх арганізацыях, як Міжпарламенцкі саюз і Парламенцкая асамблея АБСЕ, якія на сённяшні дзень застаюцца асноўнымі каналамі камунікацыі з калектыўным Захадам, мы адчуваем падтрымку нашых калег – парламентарыяў з краін СНД, АДКБ і шэрагу іншых дружалюбных нам дзяржаў.
Для Віцебшчыны, якая прыняла на сябе самы магутны ўдар Вялікай Айчыннай, тэма патрыятызму актуальная заўсёды, а ў год 85-годдзя пачатку вайны – асабліва. Што плануюць парламентарыі Беларусі і Расіі напярэдадні гістарычнай даты?
– Асаблівы акцэнт робіцца на барацьбе з фальсіфікацыяй гісторыі і захаванні гістарычнай праўды. Гэтай мэце будзе прысвечаны шэраг мерапрыемстваў патрыятычнай накіраванасці. А кульмінацыяй стане правядзенне ў Брэсце ў чэрвені другога Міжнароднага форуму Саюзнай дзяржавы «Вялікая спадчына – агульная будучыня».
Нагадаю, што першы форум адбыўся летась у горадзе-героі Валгаградзе з удзелам прэзідэнтаў Беларусі і Расіі. Гэта была маштабная падзея, якая прадэманстравала свету нашу цвёрдую рашучасць абараняць спадчыну пакалення пераможцаў і жорстка супрацьстаяць любым спробам адраджэння нацызму.
Важным вынікам форуму стала заснаванне ў Парламенцкім сходзе пастаянна дзеючай камісіі па захаванні і абароне гістарычнай памяці. Першай яе ініцыятывай стаў намечаны на 2027 год праект па аднаўленні і рэканструкцыі помнікаў і воінскіх пахаванняў у Віцебскай, Гомельскай, Магілёўскай, Пскоўскай, Смаленскай, Бранскай, Калінінградскай абласцях.
Як вядома, вялікая ўвага дэпутатамі Палаты прадстаўнікоў надаецца рэалізацыі моладзевай палітыкі. На Ваш погляд, на чым трэба акцэнтаваць увагу тут сёння?
– Пытанні адукацыі, грамадзянскага і патрыятычнага выхавання, занятасці моладзі, сацыяльнай, матэрыяльнай, прававой і іншых формаў дзяржаўнай падтрымкі маладых грамадзян Беларусі пастаянна знаходзяцца ў полі зроку дэпутацкага корпуса. І ў прынцыпе ўсе гэтыя напрамкі ў роўнай ступені значныя.
Але нам як парламентарыям важна, каб сённяшнія школьнікі і студэнты падхапілі нашу эстафету. Аднак новая генерацыя палітыкаў, здольных забяспечыць пераемнасць дзяржаўнага курсу, сама па сабе не ўзнікне. Таму намі і была ўвасоблена ў жыццё ідэя стварэння Маладзёжнага савета пры Палаце прадстаўнікоў як своеасаблівай кузні кадраў.
Праца савета засяроджана на вывучэнні досведу парламенцкай дзейнасці, спецыфікі ўзаемадзеяння дэпутатаў з выбаршчыкамі, развіцці супрацоўніцтва з іншымі беларускімі і замежнымі, перш за ўсё расійскімі, маладзёжнымі грамадскімі структурамі, удзеле ў арганізацыі і правядзенні акцый асветніцкай і патрыятычнай накіраванасці. І трэба сказаць, што ў маладых парламентарыяў маса творчых ідэй і задум. Зразумела, не ўсе нашы юныя калегі стануць дзяржаўнымі дзеячамі, але той досвед, які яны тут набыць, дазволіць ім развіць свае лідарскія і арганізатарскія якасці, здольнасць думаць па-дзяржаўнаму і браць на сябе адказнасць, што саслужыць ім добрую службу ў любой прафесійнай сферы.
– Дзякуй за гутарку!