Што трэба ведаць уладальнікам лятальных апаратаў
Стан бяспекі палётаў авіяцыі агульнага прызначэння пры эксплуатацыі паветраных суднаў (ПС) звышлёгкай авіяцыі ў Рэспубліцы Беларусь характарызуецца наяўнасцю авіяцыйных здарэнняў з чалавечымі ахвярамі.
У Рэспубліцы Беларусь за 2017 год у параўнанні з 2016 годам павялічылася колькасць авіяцыйных здарэнняў на 14,2%, альбо з 14 да 16.
Нягледзячы на тое, што інцыдэнт можа быць звязаны з тэхнічнымі прычынамі, спадарожным фактарам, часцяком, з'яўляецца адсутнасць адпаведнай прафесійнай падрыхтоўкі і допуску на права кіравання звышлёгкімі лятальнымі апаратамі (ЗЛА) асобы, якая ажыццяўляе палёт.
На тэрыторыі Ушацкага раёна Віцебскай вобласці 11.01.2018 адбылося падзенне мотадэльтаплана «Дэльталёт Д-02», што пацягнула гібель асобы, якая ім кіравала.
Устаноўлена, што вышэйназваны аднамесны лятальны апарат належаў жыхару г. Полацка, які быў набыты ў ліпені 2017 года з мэтай наступнага перапродажу. Дадзены звышлёгкі лятальны апарат у Дзяржаўным рэестры грамадзянскіх паветраных суднаў Рэспублікі Беларусь зарэгістраваны не быў, а здзяйсненне ў названы дзень на ім палётаў ажыццяўлялася без дазволу адпаведных органаў паветранага руху на выкарыстанне паветранай прасторы.
Не заўсёды ўладальнікі і іншыя асобы, якія набылі лятальныя апараты, рэгіструюць іх у парадку, вызначаным заканадаўствам, у сувязі з чым пры іх эксплуатацыі не можа забяспечвацца бяспека палётаў і належнае падтрыманне лётнай прыдатнасці.
Пад катэгорыю звышлёгкіх лятальных апаратаў падпадаюць лятальныя апараты, якія маюць максімальную ўзлётную масу не больш за 750 кг, што падраздзяляюцца на безматорныя (дэльтапланы, парапланы і таму падобныя) і маторныя (мотадэльтапланы, мотапарапланы, аўтажыры і г.д.), узрастае.
Пры выкананні палётаў ПС ЗЛА, уладальнік (пілот) абавязаны мець на борце наступную дакументацыю: дзеючае пасведчанне пілота грамадзянскай авіяцыі (або пасведчанне пілота-аматара), пасведчанне аб рэгістрацыі паветранага судна,
дейнічае сертыфікат лётнай прыдатнасці паветранага судна, а таксама Кіраўніцтва па лётнай эксплуатацыі або іншы дакумент, які ўстанаўлівае эксплуатацыйныя абмежаванні ПС.Пры адсутнасці ў уладальніка ПС СЛА указаных дакументаў, дазвол пры падачы заяўкі на выкарыстанне паветранага прасторы, органамі Адзінай сістэмы арганізацыі паветранага руху не выдаецца. Палёт без дазволу на выкарыстанне паветранага прасторы з'яўляецца парушэннем патрабаванняў п. 95 Правілаў выкарыстання паветранага прасторы Рэспублікі Беларусь, зацверджаных пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь 04.11.2006 № 1471 і класіфікуецца як адміністрацыйнае правапарушэнне, прадугледжанае арт. 18.41 КаАП.
Для кіравання суперлегкім лятальным апаратам (СуперЛА), пілатаваным адным чалавекам на борце і прызначаным для спартыўных спаборніцтваў або забаў (безматорны мае масу канструкцыі менш 70 кг, маторны - 115 кг), у адпаведнасці з вышэйуказанымі авіяцыйнымі правіламі, не патрабуецца пасведчанне аб прыдатнасці да палётаў і унясенне яго ў Дзяржрэестр грамадзянскіх паветраных судоў Рэспублікі Беларусь.
Палеты СЛА, rencana, дельтапланов, парапланов, ПС аматарскай канструкцыі, аэрастатычных апаратаў авіяцыі агульнага прызначэння выконваюцца пры вышыні ніжняй мяжы аблокаў - не ніжэй 450 м і бачнасці - не менш 5000 м, пры гэтым палёт па маршруце выконваецца на вышыні не ніжэй 100 м над перашкодамі.
Эксплуатаваць СуперЛА дазволена ў візуальных метэаралагічных умовах, пры вышыні ніжняй мяжы аблокаў не менш 300 метраў і гарызантальнай бачнасці не менш 5000 метраў.
У Рэспубліцы Беларусь усё большую папулярнасць набывае выкарыстанне грамадзянамі авіямадэляў – лятальных апаратаў без чалавека на борце, кіраванне якога магчыма пры ўмове візуальнага кантакту з ім, а таксама некіравальных свабодналятаючых апаратаў.
У цяперашні час у заканадаўстве не прадугледжваецца атрыманне дазволу на выкарыстанне ўказаных апаратаў у паветраным прасторы Рэспублікі Беларусь ад органаў Адзінай сістэмы
арганізацыі паветранага руху. Аднак, устаноўлены шэраг забаронаў на іх запуск, за невыкананне якіх прадугледжана адміністрацыйная адказнасць па арт. 18.41 КоАП Рэспублікі Беларусь.
Так, выкарыстанне авіямадэляў павінна ажыццяўляцца на вышыні, што не перавышае 100 метраў ад узроўню зямной (воднай) паверхні. Таксама, абавязковай маркіроўцы падлягаюць беспілотнікі агульнай масай больш за 0,5 кг.
На падставе забароны на іх запуск у межах забароненых зон, без узгаднення з дзяржорганамі (арганізацыямі), у інтарэсах якіх такія зоны ўстаноўлены. Пастановай Мінабароны ад 22.08.2016 № 18 па ўзгадненні з Мінтрасам устаноўлены Пералік зон, забароненых для выкарыстання авіямадэляў у Рэспубліцы Беларусь.
На афіцыйным сайце Міжнароднай арганізацыі грамадзянскай авіяцыі (ІКАА) утрымліваюцца рэкамендацыі па бяспецы палётаў беспілотнікаў, у сувязі з чым неабходна звярнуць увагу на наступнае: варта заўсёды трымаць беспілотнік у межах яго візуальнай бачнасці; пераканацца, што район запуску свабодны для палётаў; выключыць палёты ў забароненых зонах; не выконваць палёты, уключаючы любыя віды манеўравання, што можа ствараць небяспеку для іншых; не лятаць над людзьмі, збудаваннямі, транспартнымі сродкамі, лініямі электраперадач; праверыць спраўнасць беспілотніка перад кожным палётам.
У Рэспубліцы Беларусь з сакавіка 2017 года функцыянуе Беларуская Федэрацыя беспілотнай авіяцыі, якая ажыццяўляе як рэгістрацыю яе членаў, так і ўлік беспілотнікаў. Федэрацыя таксама спрыяе развіццю дрон-рэйсінгу ў Рэспубліцы Беларусь як міжнароднага спартыўнага руху.
Прыемнага палёту і мяккай пасадкі!
Віцебскі транспартны пракурор
старшы саветнік юстыцыі А.А. Царыкаў.