Дзмітрый Хома распавёў пра прычыны закрыцця школ у Віцебскай вобласці, арганізацыю падвозу і працаўладкаванні педагогаў
Колькасць школ у вобласці за 5 гадоў скарацілася на 108 адзінак. Колькасць навучэнцаў павялічылася на 3 959 чалавек, разам з тым у сельскай мясцовасці – паменшылася на 4 835 дзяцей.
Працэс аптымізацыі працягваецца, і сёлета прымаецца рашэнне ў дачыненні да парадку 20 устаноў. Аб прычынах закрыцця, арганізацыі падвозу, працаўладкаванні педагогаў і шмат аб чым іншым распавёў начальнік галоўнага ўпраўлення па адукацыі аблвыканкама Дзмітрый Хома.
– Аптымізацыя сеткі ўстаноў адукацыі закранула не толькі Віцебшчыну, але і ў цэлым рэспубліку, – падкрэсліў Дзмітрый Леанідавіч. – Гэты працэс мае сур'ёзныя перадумовы: змяншэнне колькасці навучэнцаў у сельскіх школах да 20-35 вучняў, напаўняльнасць класаў 2-4 чалавекі або адсутнасць асобных класаў, у сувязі з гэтым настаўнікі-прадметнікі вядуць асобныя прадметы, не маючы для гэтага неабходнай спецыяльнасці.
Падкрэслю, эканамічны эфект – не галоўная прычына аптымізацыі, хоць і яе таксама неабходна ўлічваць. Для бацькоў дзяцей важны магчымасць атрымання якаснай адукацыі і ўмовы для паспяховай сацыялізацыі і развіцця дзіцяці.
Пра закрыццё школ нельга гаварыць толькі ў негатыўным ключы, бо насамрэч усё не так дрэнна. Будзем шчырымі: рэсурсы гарадскіх школ значна вышэйшыя ў плане кадравага забеспячэння і аснашчэння, магчымасцей для атрымання дадатковай адукацыі дзяцей, развіцця камунікатыўных навыкаў дзяцей. Пры аптымізацыі сеткі ўстаноў адукацыі важнымі пытаннямі з'яўляюцца праца з кадрамі па адаптацыі навучэнцаў да новых умоў навучання і выхавання, арганізацыя падвозу. І дзіця, і бацька павінны разумець, што ўмовы навучання, якасць адукацыйных паслуг, што прадастаўляюцца, сталі значна лепш.
Рост якасці адукацыі пацвярджаецца вынікамі працы. Так, усю сістэму адукацыі Віцебшчыны ўжо другі год запар прызнаюць лепшай у краіне. Нашы вынікі ЦТ або алімпіяд больш чым паспяховыя. Праз прыкладна 10 гадоў мы зноў падняліся на другое месца па выніках заключнага этапу рэспубліканскай алімпіяды па вучэбных прадметах. Наперадзе толькі Мінск, аднак, параўноўваючы рэсурсы сталіцы і нашай вобласці, саступілі ім толькі 3 дыпломы. І цешыць тое, што ў спісах пераможцаў рэспубліканскай алімпіяды навучэнцы з 12 школ райцэнтраў і гарадскіх пасёлкаў, 4 сельскіх школ.
Працэс урбанізацыі ідзе. Наша задача, улічваючы крытычную далёкасць падвозу, стварыць тую сетку, якая будзе існаваць працяглы перыяд часу. Гэта значыць, калі недзе ў раёне ёсць тры маленькія школы, мэтазгодней пакінуць адну і даць ёй магчымасць эфектыўна функцыянаваць.
– Як рэагуюць бацькі на аптымізацыю ўстаноў адукацыі, ці ёсць пратэстныя настроі?
– Нясумненна, закрыццё школы – балючы працэс. І не толькі для вучняў і іх бацькоў, але і для ўсяго калектыву ўстановы адукацыі. Тут важна данесці да ўсіх мэтазгоднасць аптымізацыі. Бацькам неабходна папярэдне азнаёміцца з тымі навучальнымі ўстановамі, у якіх іх дзецям трэба будзе працягнуць навучанне. У большасці выпадкаў напружанасць знікае, калі яны пераконваюцца ў тым, што новая школа добра абсталявана, там ёсць сучасная матэрыяльна-тэхнічная база, прадуманы маршрут бяспечнага падвозу дзяцей. Вядома, пытанні ад насельніцтва непазбежныя. Таму праводзім сустрэчы з бацькамі і педагогамі, даём тлумачэнні і вычарпальныя адказы.
– Ці не ўзнікне праблема па арганізацыі падвозу навучэнцаў да новага месца вучобы?
– Мы робім усё магчымае, каб пазбегнуць такіх праблем. За апошнія пяць гадоў набыта больш за 140 аўтобусаў. На сённяшні дзень пытанне з заменай аўтапарку на раёнах знята, ён абноўлены больш чым на 70%. Сёлета таксама запланавана набыццё больш за 30 адзінак тэхнікі.
Сёння мы працуем над тым, каб падвоз дзяцей ажыццяўляўся максімальна бяспечна: супрацоўнікі Дзяржаўтаінспекцыі інспектуюць усе маршруты, праводзім вялікі комплекс мерапрыемстваў па навучанні кіроўцаў, устанавілі відэакамеры ў большасці аўтобусаў. Патрабаванні, якія прад'яўляюцца да кіроўцаў школьных аўтобусаў, дастаткова высокія.
Варта адзначыць, што тэрытарыяльна, вядома, раскіданы населеныя пункты, таму нагрузка на транспарт вялікая. У кожным аўтобусе ёсць педагог, які нясе адказнасць за бяспеку падвозу дзяцей, іх пасадку і высадку ў строга адведзеных для гэтага месцах. Праблемы з раннім ад'ездам дзяцей вырашаліся за кошт набыцця не толькі вялікіх школьных аўтобусаў, але і газеляў. Хоць, вядома, у 100% аб'ёме пытанне ранняга выезду не знялі, але ў гэтым напрамку мы працягваем працаваць.
Праблема таксама ў тым, што шмат педагогаў на сяло ездзіць з раённых цэнтраў. Я перакананы, што настаўнік павінен жыць на месцы, таму што педагагічная дзейнасць уключае і выхаваўчую працу, якой настаўнік павінен сёння займацца бесперапынна. А ў нас ёсць школы, дзе практычна 100% педагогаў жывуць у горадзе, а на працу ездзяць у сельскую мясцовасць. Яны прывязаны да падвозу, адпаведна ўзнікаюць пытанні ў арганізацыі працэсу навучання і выхавання.
– Ці не прывядзе аптымізацыя да празмернага павелічэння колькасці вучняў у класах?
– Мы шукаем шляхі разумнага напаўнення класаў. Адразу скажу, што ў сельскіх і раённых школах гэтае пытанне не ўзнікне. Так, ёсць у нас яшчэ базавыя школы колькасцю ў 20 вучняў. А больш за 100 навучэнцаў, напрыклад, у Лужкаўскай сярэдняй школе Шаркаўшчынскага раёна. Але трэба разумець, што і тут вялікі працэнт дзяцей, якіх прывозяць з бліжэйшых населеных пунктаў.
Рашэнні аб закрыцці ўстаноў адукацыі прымаюцца на месцах узважана і асцярожна. Пры аптымізацыі школ дасканала пралічваюцца і ўлічваюцца перспектывы эканамічнага развіцця канкрэтнага рэгіёна, ад чаго залежыць прыток кадраў, а значыць, і новых жыхароў з дзецьмі.
– Якім чынам вырашаецца пытанне працаўладкавання педагогаў пасля закрыцця, рэарганізацыі навучальных устаноў?
– Падкрэслю, што пры закрыцці школы абавязкова шукаем варыянты для працаўладкавання не толькі педагогаў, але і тэхперсаналу. Іншае пытанне, што не ўсе згаджаюцца на прапанаваныя варыянты. І калі педагогам імкнемся прапанаваць працу па профілі, то тэхперсаналу ў гэтым плане, напэўна, крыху прасцей, бо яны могуць працаўладкавацца ў іншых сферах. Зноў жа заканадаўствам прадугледжана, што спецыялісты, якім не даспадобы прапанаваная праца, маюць права на грашовую кампенсацыю пры скарачэнні.
У новым навучальным годзе сістэму адукацыі Віцебскай вобласці папоўняць каля 600 маладых педагогаў, якім ва ўстановах адукацыі вобласці будзе прадастаўлена першае працоўнае месца.
– Ці будзе дадзена другое жыццё апусцелым будынкам?
– Гэта самае балючае пытанне. Усе пустуючыя аб'екты выстаўляем на аўкцыён, але далёка не ўсе яны карыстаюцца попытам. Абавязкова разглядаем варыянты уцягвання іх у гаспадарчы абарот. Вядома, калі школа некалькі гадоў стаіць без ацяплення, будынак прыходзіць у заняпад. І гэта цягне за сабой шэраг новых праблем.
– Цяпер прасочваецца тэндэнцыя павелічэння ці ўсё ж памяншэння колькасці дзяцей?
– Радуе тое, што выхаванцаў у дзіцячых садках становіцца больш, агаворваюся, што гэта датычыцца толькі гарадскіх дашкольных устаноў. У вобласці функцыянуе 527 устаноў адукацыі, якія рэалізуюць адукацыйную праграму дашкольнай адукацыі.
За апошнія пяць гадоў колькасць дзяцей, якія наведваюць дзіцячыя садкі, вырасла на 1840 чалавек.
– Дзякуй за гутарку!