Грамадзянска-прававыя дагаворы – не проста «паперкі»

Так, заказчык зацікаўлены ў такім выканаўцу, выдаткі на якога будуць мінімальнымі, а кожны выканаўца, наадварот, першапачаткова «настроены» выручыць за тыя ці іншыя свае паслугі як мага больш.

У тым ліку і з-за такой дыяметральнай процілегласці інтарэсаў выканаўцаў і заказчыкаў на практыцы маюць месца выпадкі, калі асобныя патрабаванні грамадзянскага заканадаўства апошнімі ігнаруюцца, у выніку чаго грамадзяне-выканаўцы аказваюцца ў ролі свайго роду «пацярпелых» і вымушаны ўжо ў судовым парадку не толькі спаганяць належную ім аплату, але і наогул даказваць факт выканання работ (іх аб'ём) у таго ці іншага заказчыка.

У сувязі з гэтым у мэтах забеспячэння своечасовага разліку з грамадзянамі за выкананую працу, аказаную паслугу і створаны аб'ект інтэлектуальнай уласнасці па грамадзянска-прававых дагаворах і абароны іх асобных сацыяльна-працоўных правоў Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 6 ліпеня 2005 г. № 314 «Аб некаторых мерах па абароне правоў грамадзян, якія выконваюць працу па грамадзянска-прававых і працоўных дагаворах» прадугледжаны шэраг патрабаванняў, дадаткова рэгулюючых адпаведныя праваадносіны.

Так, згодна з падп. 1.1 згаданага нарматыўна-прававога акта юрыдычныя асобы і індывідуальныя прадпрымальнікі, якія прадастаўляюць працу грамадзянам па грамадзянска-прававых дагаворах, прадметам якіх з'яўляецца выкананне работ, аказанне паслуг і стварэнне аб'ектаў інтэлектуальнай уласнасці, обязяны заключаць з імі дадзеныя дагаворы ў пісьмовай форме і вызначаць у гэтых дагаворах акрамя ўмоў, устаноўленых заканадаўствам, наступныя істотныя ўмовы:

-        парадак разліку бакоў, уключаючы сумы, якія падлягаюць выплаце;

-        абавязак заказчыка выплачваць за выканаўцу ва ўстаноўленым парадку абавязковыя страхавыя ўнёскі на дзяржаўнае сацыяльнае страхаванне ў Фонд сацыяльнай абароны насельніцтва;

-        абавязкі бакоў па забеспячэнні бяспечных умоў працы і адказнасць за іх невыкананне;

-        асновы датэрміновага скасавання грамадзянска-прававога дагавора;

-        адказнасць за невыкананне заказчыкам абавязкаў па аплаце выкананай працы, аказанай паслугі альбо створанага аб'екта інтэлектуальнай уласнасці ў выглядзе няўстойкі у памеры не менш за 0,15 працэнта нявыплачанай сумы за кожны дзень пратэрміноўкі;

-        абавязак заказчыка па выплаце страхавых узносаў па абавязковым страхаванні ад няшчасных выпадкаў на вытворчасці і прафесійных захворванняў, калі выкананне работ ажыццяўляецца ў месцах, прадастаўленых заказчыкам.

Належным чынам заключаны грамадзянска-прававы дагавор не толькі ўпарадкуе ўзаемаадносіны бакоў, але і паслужыць надзейнай асновай доказнай базы ў выпадку ўзнікнення судовай спрэчкі.

Але не толькі прыведзеныя ўмовы прызваны абараніць правы грамадзян, якія выконваюць работы, якія аказваюць паслугі па грамадзянска-прававых дагаворах.

Падпунктам 1.3 Указа Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 6 ліпеня 2005 г. № 314 на кожнага заказчыка, зыходзячы з віду грамадзянска-прававога дагавора, імператыўна ўскладзены абавязкі, у тым ліку:

-        прадастаўляць пры неабходнасці месцы для выканання работ, аказання паслуг, якія адпавядаюць правілам аховы працы і патрабаванням тэхнікі бяспекі;

-        ажыццяўляць падрыхтоўку (навучанне), інструктаж, павышэнне кваліфікацыі і праверку ведаў грамадзян, якія выконваюць работу па грамадзянска-прававых дагаворах, па пытаннях бяспечных умоў выканання работ, аказання паслуг альбо патрабаваць дакументы, якія пацвярджаюць праходжанне імі падрыхтоўкі (навучання), інструктажу, медыцынскага агляду, калі гэта неабходна для выканання адпаведных відаў работ;

-        не дапускаць

(адхіляць) да выканання работ, аказання паслуг у адпаведны дзень грамадзян, якія выконваюць працу па грамадзянска-прававых дагаворах у месцах, прадастаўленых заказчыкам, якія з'явіліся на працу ў стане алкагольнага, наркатычнага або таксічнага ап'янення, а таксама ў стане, звязаным з хваробай, які перашкаджае выкананню працы.

Пры гэтым падпунктам 1.4 дадзенага Указа за ўсімі грамадзянамі, якія выконваюць працу па грамадзянска-прававых дагаворах, замацавана права адмовіцца ад выканання грамадзянска-прававога дагавора цалкам або часткова ў выпадку, калі заказчыкам не створаны або неналежным чынам створаны ўмовы, прадугледжаныя грамадзянска-прававым дагаворам для бяспечнага выканання работ, аказання паслуг, стварэння аб'ектаў інтэлектуальнай уласнасці.

Грамадзянам жа, якія жадаюць уступіць у адпаведныя грамадзянска-прававыя адносіны з заказчыкамі, не варта ўсяцалка пакладацца на іх добрасумленнасць, а неабходна «узброіўшыся» нормамі Указа, уважліва вывучаць умовы заключаемых дагавораў да падпісання апошніх, патрабуючы дакладнага адлюстравання ў іх усіх прыведзеных умоў, з тым каб у далейшым не марнаваць свае «нервы» і час у судах.

Пракурор аддзела па наглядзе за
выкананнем заканадаўства
і законнасцю прававых актаў
пракуратуры вобласці
Таццяна Іванова.