Віцебскі абласны выканаўчы камітэт

Права на зямельны ўчастак у інвестара ўзнікае з моманту дзяржаўнай рэгістрацыі ўзнікнення гэтага права і атрымання адпаведнага пасведчання (пасведчання) аб дзяржаўнай рэгістрацыі, выдаваемага арганізацыяй па дзяржаўнай рэгістрацыі.

Інвестары ў адпаведнасці з мэтамі і ўмовамі адводу зямельных участкаў маюць права:

• самастойна ажыццяўляць выкарыстанне зямельнага ўчастка;
• выкарыстоўваць ва ўстаноўленым заканадаўствам парадку для мэт, не звязаных з атрыманнем даходу, наяўныя на зямельным участку водныя аб'екты, агульнараспаўсюджаныя карысныя выкапні, у тым ліку торф, а таксама карысныя ўласцівасці земляў;
• узводзіць ва ўстаноўленым заканадаўствам парадку капітальныя будынкі (будынкі, збудаванні);
• на пакрыццё страт, прычыненых выманнем або часовым заняццем зямельных участкаў, зносам размешчаных на іх аб'ектаў нерухомай маёмасці, а таксама абмежаваннем (абцяжараннем) правоў на зямельныя ўчасткі, у тым ліку ўсталяваннем зямельнага сэрвітуту;
• добраахвотна адмовіцца ад зямельнага ўчастка; патрабаваць усталявання або спынення зямельнага сэрвітуту.

Інвестары, якія з'яўляюцца арандатарамі зямельных участкаў, за права заключэння дагавораў арэнды якіх спаганялася плата, маюць права, калі іншае не ўстаноўлена заканадаўчымі актамі:

• прадастаўляць арандаваны зямельны ўчастак у субарэнду ў межах тэрміну дагавора арэнды; перадаваць свае правы і абавязкі па дагаворы арэнды зямельнага ўчастка іншай асобе;
• выкарыстоўваць права арэнды зямельнага ўчастка ў якасці прадмета заклад у межах тэрміну дагавора арэнды.

Інвестары абавязаны:

• выкарыстоўваць прадастаўленыя зямельныя ўчасткі, а таксама размешчаныя на іх будынкі ў адпаведнасці з мэтавым прызначэннем і ўмовамі адводу зямельных участкаў;
• ажыццяўляць мерапрыемствы па ахове земляў;
• своечасова ўносіць плату за карыстанне зямельнымі ўчасткамі;
• ажыццяўляць добраўпарадкаванне зямельных участкаў;
• выконваць устаноўленыя заканадаўчымі актамі тэрміны заняцця зямельных участкаў, у тым ліку будаўніцтва на іх капітальных будынкаў (будынкаў, збудаванняў), а таксама іншыя ўмовы адводу зямельных участкаў;
• не парушаць правы іншых землекарыстальнікаў;
• вярнуць прадастаўленыя ім ва ўчасовае карыстанне або арэнду зямельныя ўчасткі па заканчэнні тэрміну, на які яны прадастаўляліся, або своечасова звярнуцца за яго падаўжэннем;
• выконваць устаноўленыя абмежаванні (абцяжаранні) правоў на зямельны ўчастак, у тым ліку ўмовы зямельнага сэрвітуту.

У мэтах устанаўлення дадатковых гарантый абароны правоў інвестараў – арандатараў заканадаўствам прадугледжана, што тэрмін арэнды зямельнага ўчастка, які знаходзіцца ў дзяржаўнай уласнасці і прадастаўляецца для мэт, звязаных з будаўніцтвам і (або) абслугоўваннем капітальных будынкаў (будынкаў, збудаванняў), павінен быць не менш за нарматыўны тэрмін іх будаўніцтва і (або) эксплуатацыі. Прадастаўленне зямельнага ўчастка на больш кароткі тэрмін можа ажыццяўляцца толькі са згоды асоб, якім прадастаўляецца гэты зямельны ўчастак. Тэрмін арэнды зямельнага ўчастка не павінен перавышаць дзевяноста дзевяці гадоў.

Зямельныя ўчасткі, якія знаходзяцца ў прыватнай уласнасці, могуць быць прадметам іпатэкі, а права арэнды зямельных участкаў, за права заключэння дагавораў арэнды якіх спаганялася плата – прадметам закладу толькі ў якасці забеспячэння абавязацельства па крэдытным дагаворы, заключаным з банкам. Зямельныя ўчасткі, якія знаходзяцца ў прыватнай уласнасці і прадастаўленыя для будаўніцтва і (або) абслугоўвання капітальных будынкаў (будынкаў, збудаванняў), могуць быць прадметам іпатэкі толькі разам з размешчанымі на іх капітальнымі будынкамі (будынкамі, збудаваннямі) або незавершанымі закансерваванымі капітальнымі будынкамі, калі іншае не ўстаноўлена Прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь. Пры гэтым зямельны ўчастак, на які ўстаноўлена іпатэка, застаецца ва ўласнасці заклададальніка, а арандатар (заклададальнік), права арэнды на зямельны ўчастак якога з'яўляецца прадметам закладу, працягвае ажыццяўляць выкарыстанне зямельнага ўчастка.

Права прыватнай уласнасці на зямельныя ўчасткі спыняецца па рашэнні адпаведнага мясцовага выканаўчага камітэта ў адпаведнасці з яго кампетэнцыяй або па пастанове суда:

• пры адчужэнні зямельнага ўчастка асобам, якія не могуць быць уласнікамі зямельных участкаў;
• пры добраахвотнай перадачы зямельных участкаў у дзяржаўную ўласнасць;
• пры выманні зямельнага ўчастка для дзяржаўных патрэб;
• пры ліквідацыі недзяржаўнай юрыдычнай асобы Рэспублікі Беларусь.

Права прыватнай уласнасці на зямельны ўчастак спыняецца таксама пры прымусовым выманні зямельнага ўчастка па пастанове суда:

• пры нясплаце зямельнага падатку па заканчэнні двух падатковых перыядаў;
• пры выкарыстанні зямельнага ўчастка не па мэтавым прызначэнні;
• калі недзяржаўная юрыдычная асоба Рэспублікі Беларусь на працягу шасці месяцаў з дня атрымання пасведчання (пасведчання) аб дзяржаўнай рэгістрацыі стварэння зямельнага ўчастка і ўзнікнення права на яго не прыступіла да заняцця дадзенага ўчастка;
• пры неажыццяўленні мерапрыемстваў па ахове земляў;
• пры канфіскацыі зямельнага ўчастка.

У прыватнасці, калі інвестар на працягу шасці месяцаў (у іншы тэрмін, вызначаны ў дагаворы на рэалізацыю права праектавання і будаўніцтва капітальных будынкаў (будынкаў, збудаванняў), рашэнні мясцовага выканаўчага камітэта аб прадастаўленні зямельнага ўчастка) з дня атрымання пасведчання (пасведчання) аб дзяржаўнай рэгістрацыі стварэння зямельнага ўчастка і ўзнікнення права на яго не прыступіў да заняцця дадзенага ўчастка ў адпаведнасці з мэтай і ўмовамі яго прадастаўлення (не пачаў будаўніцтва, іншае асваенне зямельнага ўчастка), мясцовы выканаўчы камітэт у адпаведнасці са сваёй кампетэнцыяй па выманні і прадастаўленні зямельных участкаў не пазней аднаго месяца з дня заканчэння названага тэрміну накіроўвае інвестару прадпісанне аб неабходнасці заняцця дадзенага ўчастка (пачатку будаўніцтва, іншага асваення зямельнага ўчастка) у адпаведнасці з мэтай і ўмовамі яго прадастаўлення.

Тэрмін, пазначаны ў прадпісанні, не можа перавышаць аднаго месяца.

У выпадку, калі інвестар па заканчэнні тэрміну, пазначанага ў прадпісанні, не пачынае будаўніцтва, іншае асваенне зямельнага ўчастка ў адпаведнасці з мэтай і ўмовамі яго прадастаўлення, мясцовы выканаўчы камітэт у адпаведнасці са сваёй кампетэнцыяй па выманні і прадастаўленні зямельных участкаў:

• падае ў суд заяву аб спыненні права прыватнай уласнасці на зямельны ўчастак і пасля ўступлення рашэння суда ў законную сілу аб спыненні такога права і дзяржаўнай рэгістрацыі спынення права прыватнай уласнасці на зямельны ўчастак у інвестара вырашае пытанне аб далейшым выкарыстанні гэтага ўчастка;
• прымае рашэнне аб скасаванні дагавора арэнды зямельнага ўчастка, калі права скасавання дагавора арэнды зямельнага ўчастка ў аднабаковым парадку прадугледжана дадзеным дагаворам, якое змяшчае ўмовы далейшага яго выкарыстання і абавязковае для выканання прадпісанне арганізацыі па дзяржаўнай рэгістрацыі ажыццявіць дзяржаўную рэгістрацыю спынення права арэнды зямельнага ўчастка ў інвестара, і пасля дзяржаўнай рэгістрацыі спынення гэтага права вырашае пытанне аб далейшым выкарыстанні такога ўчастка альбо падае ў суд заяву аб скасаванні дагавора арэнды зямельнага ўчастка і пасля ўступлення рашэння суда ў законную сілу аб скасаванні такога дагавора і дзяржаўнай рэгістрацыі спынення права арэнды зямельнага ўчастка ў гэтых асоб вырашае пытанне аб яго далейшым выкарыстанні.

Арганізацыя па дзяржаўнай рэгістрацыі ажыццяўляе ў адпаведнасці з часткай пятай гэтага пункта дзяржаўную рэгістрацыю спынення права на зямельны ўчастак у інвестара на працягу сямі рабочых дзён з дня атрымання прадпісання мясцовага выканаўчага камітэта, копіі рашэння суда, накіраванай мясцовым выканаўчым камітэтам. Такая дзяржаўная рэгістрацыя ажыццяўляецца за кошт сродкаў адпаведнага мясцовага бюджэту.

Пры невыкананні на працягу двух месяцаў з дня прыняцця рашэння аб прадастаўленні зямельнага ўчастка інвестарам прадугледжаных у дадзеным рашэнні патрабаванняў па ажыццяўленні на працягу гэтага тэрміну дзяржаўнай рэгістрацыі зямельнага ўчастка, правоў, абмежаванняў (абцяжаранняў) правоў на яго рашэнне аб прадастаўленні зямельнага ўчастка можа быць адменена мясцовым выканаўчым камітэтам, які прыняў гэтае рашэнне. Аб адмене ўказанага рашэння мясцовы выканаўчы камітэт не пазней трох рабочых дзён паведамляе арганізацыю па дзяржаўнай рэгістрацыі.

Рашэнне суда аб прымусовым выманні зямельнага ўчастка за парушэнне заканадаўства аб ахове і выкарыстанні земляў прымаецца на падставе матэрыялаў, якія сведчаць, што пасля атрымання пісьмовага прадпісання ад дзяржаўнага органа (службовай асобы), які ажыццяўляе дзяржаўны кантроль за выкарыстаннем і аховай земляў, уласнік зямельнага ўчастка не прыняў меры да ліквідацыі ва ўстаноўлены тэрмін дапушчаных парушэнняў заканадаўства аб ахове і выкарыстанні земляў.

Права арэнды (субарэнды) зямельнага ўчастка спыняецца па падставах і ў парадку, прадугледжаных грамадзянскім заканадаўствам або дагаворам арэнды. Права арэнды (субарэнды) зямельнага ўчастка спыняецца таксама ў выпадку вымання зямельнага ўчастка для дзяржаўных патрэб, здзяйснення арандатарам (субарандатарам) здзелак. Спыненне права арэнды зямельнага ўчастка цягне за сабой спыненне права субарэнды гэтага зямельнага ўчастка, калі іншае не ўстаноўлена дагаворам арэнды.

Заканадаўчымі актамі могуць быць прадугледжаны і іншыя выпадкі спынення правоў на зямельны ўчастак.
Дзяржава заканадаўча гарантуе абарону правоў інвестараў – землекарыстальнікаў (уласнікаў, карыстальнікаў, уладальнікаў, арандатараў) пры выманні ў іх зямельных участкаў і зносе размешчаных на іх аб'ектаў нерухомасці. Выкарыстоўваныя ва ўстаноўленым парадку зямельныя ўчасткі могуць быць выняты толькі для дзяржаўных патрэб. Так, у адпаведнасці з пунктам 8 Палажэння аб парадку вымання і прадастаўлення зямельных участкаў, зацверджанага Указам Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 27 снежня 2007 г. №667 ”Аб выманні і прадастаўленні зямельных участкаў“, які ўступіў у сілу з 1 студзеня 2008 года, пры выкарыстанні зямельнага ўчастка, які знаходзіцца ў прыватнай уласнасці, для дзяржаўных патрэб права прыватнай уласнасці на гэты ўчастак можа быць спынена з адначасовым выкупам такога ўчастка па кадастравым кошце на момант выкупу ў парадку, устаноўленым пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 26 сакавіка 2008 г. №462, з узнагароджаннем страт уласніку і перадачай зямельнага ўчастка ва ўласнасць Рэспублікі Беларусь. Парадак узнагароджання страт, іх памеры вызначаюцца арганізацыямі ў адпаведнасці з названай пастановай Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 26 сакавіка 2008 г. №462.

Пры выманні зямельнага ўчастка, прадастаўленага ў арэнду, калі за права заключэння дагавора арэнды спаганялася плата, арандатару кампенсуюцца страты з мясцовага бюджэту адпаведнай адміністрацыйна-тэрытарыяльнай адзінкі, у які паступіла плата за права заключэння дагавора арэнды зямельнага ўчастка.

У выпадках, калі маёмасць, якая з'яўляецца прадметам закладu, выключаецца ў заклададальніка ва ўстаноўленым заканадаўчымі актамі парадку на той падставе, што ў рэчаіснасці ўласнікам гэтай маёмасці з'яўляецца іншая асоба ( арт. 282 ГК), альбо ў выглядзе санкцый за здзейсненае злачынства ці іншае правапарушэнне ( арт. 244 ГК), заклад у дачыненні да гэтай маёмасці спыняецца. У гэтых выпадках закладаатрымальнік мае права патрабаваць датэрміновага выканання забяспечанага закладам абавязацельства ( арт. 335 ГК). У выпадку выключэння ў заклададальніка для дзяржаўных ці грамадскіх патрэб абцяжаранага іпатэкай зямельнага ўчастка і прадастаўлення яму ва ўласнасць іншага зямельнага ўчастка адначасова з дзяржаўнай рэгістрацыяй стварэння гэтага ўчастка і ўзнікнення права ўласнасці на яго з згоды банка, які выдаў крэдыт, заключаецца новы дагавор аб іпатэцы альбо ўносяцца змены ў дзеючы і ажыццяўляецца дзяржаўная рэгістрацыя права закладu на дадзены зямельны ўчастак.

Усе спрэчкі, звязаныя з выключэннем зямельных участкаў і ўзнагароджаннем землекарыстальнікам страт, вырашаюцца судом.

У мэтах удасканалення прававога рэгулявання ў галіне абароны маёмасных правоў уласнікаў і іншых асоб у сувязі з выманнем у іх зямельных участкаў для дзяржаўных патрэб і зносам размешчаных на іх жылых дамоў, кватэр у блакіраваных або шматкватэрных жылых дамах, будынкаў, збудаванняў і насаджэнняў пры іх, якія належаць на праве ўласнасці грамадзянам або арганізацыям (далей – аб'екты нерухомай маёмасці) Кіраўніком дзяржавы быў падпісаны Указ № 58 "Аб некаторых мерах па абароне маёмасных правоў пры выманні зямельных участкаў для дзяржаўных патрэб", які ўступіў у сілу з 1 мая 2009 г.

Дадзеным Указам устаноўлена, што пры неабходнасці вымання зямельнага ўчастка для дзяржаўных патрэб, на якім размешчаны аб'екты нерухомай маёмасці, мясцовым выканаўчым камітэтам павінна быць прынята рашэнне аб маючым адбыцца выманні зямельнага ўчастка для дзяржаўных патрэб, у якім павінны быць указаны падставы вымання, варыянты рэалізацыі правоў уласнікаў аб'ектаў нерухомай маёмасці, што падлягаюць зносу, і іншае.

Мясцовы выканаўчы камітэт у адпаведнасці з нормамі Указа абавязаны прапанаваць уласнікам аб'ектаў нерухомай маёмасці, што падлягаюць зносу, пры выманні ў іх зямельных участкаў наступныя варыянты рэалізацыі іх правоў:

• атрыманне ў уласнасць кватэры тыпавых спажывецкіх якасцей, а таксама ў выпадку, калі рынкавы кошт прадастаўляемай кватэры меншы за рынкавы кошт жылога дома або кватэры, будынкаў, збудаванняў і насаджэнняў пры іх (доляў у праве ўласнасці на адпаведную нерухомую маёмасць), што падлягаюць зносу,
• грашовай кампенсацыі ў памеры дадзенай розніцы;
• атрыманне грашовай кампенсацыі за жылы дом або кватэру, будынкі, збудаванні і насаджэнні пры іх, што зносяцца (за спыненне права ў агульнай уласнасці) у памеры іх рынкавага кошту, але не менш, чым затраты, неабходныя для будаўніцтва раўназначнага жылога дома або кватэры, будынкаў, збудаванняў.

Пры наяўнасці аб'ектыўнай магчымасці, у тым ліку пацверджанай генеральнымі планамі гарадоў і іншых населеных пунктаў, горадабудаўнічымі праектамі дэталёвага планавання, зацверджанымі ў адпаведнасці з заканадаўствам, мясцовы выканаўчы камітэт абавязаны прапанаваць уласнікам аб'ектаў нерухомай маёмасці дадаткова да вышэйназваных правоў рэалізацыю аднаго з яго правоў на:

• будаўніцтва і (або) атрыманне ва ўласнасць жылога дома, пабудоў, збудаванняў і насаджэнняў пры ім (доляў у праве ўласнасці на адпаведную маёмасць), раўназначных па добраўпарадкаванні і агульнай плошчы зносімым;
• перанос і аднаўленне зносімых жылога дома, пабудоў, збудаванняў і насаджэнняў пры ім.

Пры гэтым, уласнікам па яго выбары можа быць рэалізаваны толькі адзін з прапанаваных мясцовым выканаўчым камітэтам варыянтаў рэалізацыі правоў. Знос аб'ектаў нерухомай маёмасці можа быць ажыццёўлены толькі пасля дзяржаўнай рэгістрацыі права ўласнасці грамадзяніна на аб'ект нерухомай маёмасці, прадастаўлены яму замест падлягаючага зносу, альбо атрымання гэтым грамадзянінам грашовай кампенсацыі за зносімыя аб'екты нерухомай маёмасці.

Грамадзяне вызваляюцца ад выплаты дзяржаўнай пошліны пры разглядзе судамі і органамі пракуратуры пытанняў, звязаных з абаронай правоў уласнасці альбо іншых вешчавых правоў пры выманні зямельных участкаў для дзяржаўных патрэб і зносе аб'ектаў нерухомай маёмасці.