Хто падасьцi шклянку вады?
Самота ў старасці палохае кожнага. Дзеці - далёка, занятыя адказнай працай, сям'ёй, а можа быць, іх проста няма. Хто падасць шклянку вады, скажа суцяшальныя словы хвораму старому чалавеку? Менавіта ў такіх выпадках закон прадугледзеў магчымасць забеспячэння бяскарыслівай, але сумленнай падтрымкі чалавека, які мае патрэбу, па дагаворы пажыццёвага ўтрымання з дапаможнікам.
Так, у адпаведнасці з арт. 572 Грамадзянскага кодэкса Рэспублікі Беларусь па дагаворы пажыццёвага ўтрымання з дапаможнікам атрымальнік рэнты - грамадзянін перадае належную яму нерухомую маёмасць, за выключэннем зямельнага ўчастка, у ўласнасць плацельшчыка рэнты, які абавязваецца ажыццяўляць пажыццёвае ўтрыманне з дапаможнікам грамадзяніна і (або) названай ім трэцяй асобы (асоб).
Абавязак плацельшчыка рэнты па прадастаўленні утрымання з дапаможнікам можа ўключаць забеспячэнне патрэб у жыллі, харчаванні і адзежы, а калі гэтага патрабуе стан здароўя грамадзяніна, то і догляд за ім. Дагаворам пажыццёвага ўтрымання з дапаможнікам можа быць таксама прадугледжана аплата плацельшчыкам рэнты рытуальных паслуг. У дагаворы пажыццёвага ўтрымання з дапаможнікам павінна быць вызначана кошт усяго аб'ёму утрымання з дапаможнікам. Пры гэтым кошт агульнага аб'ёму ўтрымання ў месяц не можа быць менш за двухразовы памер базавай велічыні, устаноўленай заканадаўствам.
Дагаворам пажыццёвага ўтрымання з дапаможнікам можа быць прадугледжана магчымасць замены прадастаўлення ўтрымання з дапаможнікам у натуры выплатай на працягу жыцця грамадзяніна перыядычных плацяжоў у грашовай форме (арт.576 ГК).
Перш чым афармляць дагавор
пажыццёвай рэнтай або дагавор дарэння нерухомай маёмасці на карысць асобы, якая абяцае не пакідаць пажылога чалавека ў адзіноце без дапамогі, варта уважліва вывучыць заканадаўства, пракансультавацца з натарыусам або юрыстам аб наступствах тых ці іншых дзеянняў, вызначыцца з абавязацельствамі адзін перад адным, і толькі потым аформіць адносіны афіцыйна. У такім выпадку закон будзе абараняць інтарэсы кожнага.
У судовай практыцы маюць месца выпадкі, калі дзеці ўжо пасля смерці маці або бацькі аспрэчваюць заключаныя імі на карысць іншых асоб дагаворы дарэння або рэнтай, нягледзячы на тое, што гэтыя людзі ўзялі на сябе клопат пра іх бацькоў і добрасумленна выконвалі свае абавязацельствы да канца. Пры такіх абставінах хочацца спытаць: «А дзе ж былі дзеці, калі трэба было падаць шклянку вады, выклікаць доктара і проста пагаварыць з бездапаможным старым? Чаму іх не было побач?».
Разам з тым бываюць і іншыя выпадкі, калі ўласнік можа адмяніць здзелку з прычыны парушэння яго правоў.
Пры істотным парушэнні плацельшчыкам рэнтай сваіх абавязацельстваў атрымальнік рэнтай мае права запатрабаваць вяртання нерухомай маёмасці, перададзенай у забеспячэнне пажыццёвага ўтрымання, або выплаты яму выкупной цаны на ўмовах, устаноўленых артыкулам 565 ГК. Пры гэтым плацельшчык рэнтай не мае права запатрабаваць кампенсацыі выдаткаў, панесеных у сувязі з утрыманнем асобы (асоб), якая атрымлівае пажыццёвае ўтрыманне з іждивением (ст. 576 ГК).
На падставе артыкула 549 ГК дарыцель мае права адмяніць дарэння, калі адораны здзейсніў замах на яго жыццё, жыццё каго-небудзь з членаў яго сям'і або блізкіх сваякоў альбо наўмысна прычыніў дарыцелю цялесныя пашкоджанні. У выпадку наўмыснага пазбаўлення жыцця дарыцеля адораным права патрабаваць у судзе адмены дарэння належыць спадчыннікам дарыцеля.
Вяртаючыся да ўзаемаадносін паміж бацькамі і дарослымі дзецьмі, варта нагадаць, што на падставе арт. 100 Кодэкса аб шлюбе і сям'і Рэспублікі Беларусь дзеці абавязаны клапаціцца аб бацьках і аказваць
іх дапамогу. Змест нетрудоспособных, якія маюць патрэбу ў дапамозе бацькоў, з'яўляецца абавязкам іх паўналетніх працаздольных дзяцей. Пра гэта трэба не забываць.Нягледзячы на адбываюцца ў грамадстве змены, паскарэнне жыццёвага тэмпа, на магчымасці юрыдычнага афармлення ўзаемаадносін, хацелася б, каб паміж бацькамі і дзецьмі – самымі блізкімі людзьмі, захоўваліся цёплыя чалавечыя адносіны на працягу усяго жыцця.
І.Ціткова, Н.Белава