Неабгрунтаванае ўзбагачэнне падлягае вяртанню

У адпаведнасці з п.1 арт. 971 ГК Рэспублікі Беларусь, асоба, якая без устаноўленых заканадаўствам або здзелкай падстаў набыла або зберагла маёмасць (набывальнік) за кошт іншай асобы (пацярпелага), обязана вярнуць апошняй неабгрунтавана набытую або зберажаную маёмасць (неабгрунтаванае ўзбагачэнне), за выключэннем выпадкаў, прадугледжаных артыкулам 978 сапраўднага Кодэкса.

Згодна са ст.18 Закона Рэспублікі Беларусь ад 29.12.2012 «Аб дзяржаўных дапамогах сем'ям, якія выхоўваюць дзяцей» права на дапамогу па доглядзе за дзіцем-інвалідам ва ўзросце да 18 гадоў маюць маці (мачаха) або бацька (айчым) у поўнай сям'і, бацька ў няпоўнай сям'і, усыноўнік (удачарыцель), апекун (папячыцель) дзіцяці-інваліда альбо іншая асоба, якая фактычна ажыццяўляе догляд за ім, пры выкананні ўмоў, паказаных у сапраўдным артыкуле.

Дзяржаўная дапамога па доглядзе за дзіцем-інвалідам ва ўзросце да 18 гадоў, якая адносіцца да сямейных дапамог, прадугледжаных Законам, не назначаецца і не выплачваецца на дзяцей, якія знаходзяцца ва ўстановах адукацыі з кругласутачным рэжымам знаходжання. Выплата дзяржаўных дапамог спыняецца ў выпадку змяшчэння дзіцяці ва ўстанову адукацыі з кругласутачным рэжымам знаходжання.

Прадугледжана таксама абавязак атрымальнікаў дзяржаўных дапамог паведамляць звесткі аб наступе абставін, якія цягнуць змяненне памеру дзяржаўнай дапамогі або спыненне яе выплаты, не пазней пяці каляндарных дзён пасля дня іх наступлення.

Залішне выплачаныя сумы дзяржаўных дапамог (з-за прадстаўлення дакументаў з загадзя недакладнымі звесткамі, непрадстаўлення альбо несвоечасовага прадстаўлення звестак аб наступе абставін, якія цягнуць змяненне памеру дзяржаўнай дапамогі або спыненне яе выплаты, іншых змяненняў, якія ўплываюць на права атрымання дзяржаўнай дапамогі, а таксама з-за іншых пераплат) падлягаюць вяртанню атрымальнікам дзяржаўнай дапамогі.

Пры гэтым варта ўлічваць патрабаванні арт. 978 ГК аб тым, што грашовыя выплаты, якія прадастаўляюцца грамадзяніну ў якасці сродкаў да існавання, не падлягаюць вяртанню, за выключэннем выпадкаў лікавай памылкі і нядобрасумленнасці набывальніка (прадастаўлення падробленых дакументаў, якія паслужылі падставай для налічэння такіх сум або іншага падману). У выпадку ўзнікнення спрэчкі набывальнік абавязаны даказаць, што той, хто прадаставіў грошы або маёмасць, ведаў аб адсутнасці ў яго да таго абавязку і дзейнічаў без прымусу.

 Як паказвае практыка, судамі дапускаюцца памылкі па справах дадзенай катэгорыі.

Так, рашэннем раённага суда адмоўлена ва ўдовлетворении іска ўпраўленню па працы, занятасці і сацыяльнай абароне раённага выканаўчага камітэта да А. аб спагнанні выплачанай дзяржаўнай дапамогі па доглядзе за дзіцем-інвалідам. Адмаўляючы істцу ва ўдовлетворении заяўленых патрабаванняў, суд матываваў сваё рашэнне адсутнасцю нядобрасумленнасці ў дзеяннях адказчыка, якая не паведаміла ўпраўленню па працы, занятасці і сацыяльнай абароне раённага выканаўчага камітэта аб змяшчэнні дзіцяці ў устано- ву адукацыі з кругласутачным рэжымам знаходжання, паколькі дадзены факт не хавала, і аб такім было вядома супрацоўніку дзяржаўнай установы Тэрытарыяльны цэнтр сацыяльнага абслугоўвання насельніцтва раёна.

Разам з тым, выснова суда не грунтаваўся на нормах матэрыяльнага права і довадах па справе.

З матэрыялаў справы вынікала, што пры звароце за прызначэннем дапамогі па доглядзе за дзіцем-інвалідам ва ўзросце да 18 гадоў, А. было падпісана заяву, якая змяшчае распіску-абавязак, згодна з якой яна абавязалася неадкладна паведаміць органы па працы, занятасці і сацыяльнай абароне аб змяшчэнні дзіцяці ва ўстанову адукацыі інтэрнатнага тыпу.

З моманту змяшчэння дзіцяці ва ўстанову адукацыі з кругласутачным рэжымам знаходжання, А, пражываючы асобна ад яго, перастала быць асобай, якая фактычна ажыццяўляе догляд за ім, і адпаведна, страціла права на атрыманне дапамогі.

Нядобрасумленнасць А. выявілася ў невыкананні абавязку, прынятага пры падпісанні заявы

аб прызначэнні дапамогі па доглядзе за дзіцем-інвалідам ва ўзросце да 18 гадоў, невыкананні патрабаванняў, устаноўленых заканадаўствам, пры фактычным спыненні догляду за дачкой у сувязі з яе размяшчэннем ва ўстанове адукацыі з кругласутачным знаходжаннем.

Судом апеляцыйнай інстанцыі рашэнне суда адменена па апеляцыйным пратэсце пракурора і вынесена новае рашэнне аб задавальненні іска.

Намеснік начальніка аддзела Пракуратуры Віцебскай вобласці па наглядзе за адпаведнасцю закону судовых пастановаў па грамадзянскіх справах А.Г. Сашчэка