Актуальныя пытанні грашова-крэдытнай палітыкі Рэспублікі Беларусь: бягучая сітуацыя, выкананне знешніх абавязацельстваў

Фота з адкрытых крыніц, носіць ілюстратыўны характар.

Цяперашняя сітуацыя на валютным рынку

Прыкладна з канца ліпеня на ўнутраным рынку Рэспублікі Беларусь назіраецца павышаны попыт на замежную валюту.

Пры гэтым ключавымі фактарамі, якія вызначаюць дынаміку курса, з'яўляюцца попыт і прапанова замежнай валюты.

Фундаментальных фактараў, якія б абумоўлівалі цяперашнюю дынаміку курса, акрамя высокага ўзроўню дэвальвацыйных чаканняў, няма. Адпаведна, як толькі чаканні знізяцца, курс замежнай валюты павінен будзе таксама скарэкціравацца.

Нацыянальны банк не ставіць перад сабой мэту ўтрымаць курс на пэўным узроўні і імкнецца працаваць у рэжыме плаваючага валютнага курса, пакідаючы за сабой права прадаваць або купляць валюту для таго, каб згладзіць рэзкія ваганні. У цяперашні час бягучага ўзроўню золатавалютных рэзерваў дастаткова для таго, каб згладзіць і не дапусціць рэзкага змянення курса. Пакуль складана спрагназаваць, як доўга будуць захоўвацца негатыўныя чаканні ў суб'ектаў гаспадарання і ў насельніцтва.

На дэпазітным рынку назіраецца адток укладаў у беларускіх рублях. Па ацэнках Нацыянальнага банка, глабальных выклікаў для валютнага рынку гэты адток не стварае, яго маштабы блізкія да таго, што назіралася ў сакавіку бягучага года. Больш значны ўплыў на валютны рынак аказваюць бягучыя даходы насельніцтва, якія грамадзяне спрабуюць канвертаваць у замежную валюту.

Узніклыя праблемы з наяўнай валютай у банках носяць тэхнічны характар ​​з-за рэзкага росту попыту на наяўную валюту, паколькі купюры трэба заказваць і прывозіць з-за мяжы.

Так, у апошнія гады насельніцтва Віцебскай вобласці з'яўлялася чыстым прадаўцом наяўнай замежнай валюты. У цяперашні час сітуацыя змянілася, попыт грамадзян на валюту расце.

Калі ў красавіку 2020 года попыт на з боку насельніцтва ў даляравым эквіваленце склаў 22,2 млн. даляраў ЗША, у маі - 26,6 млн. даляраў ЗША, у чэрвені - 33,5 млн. даляраў ЗША, то ў ліпені - 43,7 млн. даляраў ЗША, а за 25 дзён жніўня – ужо 49,7 млн. даляраў ЗША.

Банкам рэкамендавана прыняць усебаковыя і вычарпальныя меры па своечасовым падмацаванні абменных пунктаў, кас грашовай наяўнымі ў аб'ёмах, неабходных для бесперабойнага правядзення валютна-абменных аперацый на працягу працоўнага дня і ажыццяўлення аперацый па продажы наяўнай замежнай валюты насельніцтву ў адпаведнасці са сфарміраваным попытам, а таксама ўзважана і эканамічна абгрунтавана падыходзіць да ўсталявання курсаў валют і своечасова інфармаваць аб іх кліентаў.

Банкі цяпер актыўна працуюць над забеспячэннем дастаўкі наяўнай валюты.

Хочацца звярнуць увагу, што ў грамадзян ёсць магчымасць здзяйснення безнаяўных валютна-абменных аперацый, у тым ліку пры дапамозе сістэм дыстанцыйнага банкаўскага абслугоўвання кліентаў, а таксама з выкарыстаннем банкаўскіх плацежных картак, эмітаваных да рахункаў у замежнай валюце. 

Выкананне знешніх абавязацельстваў

Рэспубліка Беларусь зарэкамендавала сябе як добрасумленны плацельшчык.

З пункту гледжання Нацыянальнага банка, у цэлым сітуацыя з доўгам не з'яўляецца напружанай. Суадносіны паказчыка дзяржаўнага доўгу да ВУП знаходзіцца ў дастаткова камфортных межах. Пры гэтым трэба ўлічваць структуру доўгу. Напрыклад, у Міністэрства фінансаў увесь доўг доўгатэрміновы. Валютныя рэшткі Міністэрства фінансаў на рахунках у Нацыянальным банку на бягучы момант перавышаюць маючыя адбыцца ў бліжэйшыя 12 месяцаў выплаты ў 1,6 раза.

Прымаемыя меры для стабілізацыі сітуацыі

Меры, якія прадпрымаў і будзе прадпрымаць Нацыянальны банк для стабілізацыі сітуацыі, носяць выключна рынкавы эканамічны характар.

Увядзенне якіх-небудзь абмежавальных або забаронных мер, такіх як вяртанне

абавязковага продажу часткі валютнай выручкі, мэтавай куплі валюты або замарозка укладаў, не разглядаецца, паколькі прынясе прама процілеглы эфект і толькі пагоршыць сітуацыю.

Таксама трэба адзначыць, што фундаментальных макраэканамічных дысбалансаў у краіне няма. Адпаведна, карэкціроўкі праводзілася ў папярэднія гады грашова-крэдытнай палітыкі не патрабуецца.

Адзінае, на што зараз варта звярнуць увагу, – рост попыту на рублёвыя крэдытныя рэсурсы на фоне высокіх дэвальвацыйных чаканняў.

Пры гэтым Нацыянальны банк не бачыць неабходнасці правядзення дадатковага пасяджэння Праўлення па грашова-крэдытнай палітыцы, акрамя ўжо запланаваных, паколькі на дадзены момант узровень чаканняў такі, што на яго нельга паўплываць павышэннем стаўкі.

Асноўныя намаганні Нацыянальнага банка зараз накіраваны на рэгуляванне грашовай прапановы ў беларускіх рублях. Таму прынята рашэнне абмежаваць з 24 жніўня па 15 верасня 2020 года прадастаўленне банкам крэдытаў авернайт.

Падтрымка ліквіднасці банкаў будзе ажыццяўляцца галоўным чынам на аўкцыённай аснове, што дазволіць збіць усплёск рублёвага крэдытавання. Намераў вяртацца да мэтавай падтрымкі эканомікі няма.

Галоўнае ўпраўленне Нацыянальнага банка
Рэспублікі Беларусь па Віцебскай вобласці.