Наколькі жыхары Віцебскай вобласці прасунуліся на шляху вырашэння пластыкавай праблемы?
Штогод на планеце ўтвараецца больш за 300 млн т адходаў з пластыка, які з'яўляецца асноўным забруджвальнікам навакольнага асяроддзя. Бяда ў тым, што ён разлагаецца ў мікрапластык, трапляючы ў харчовыя ланцужкі і наносячы велізарную шкоду ўсяму жывому. Таму невыпадкова дадзеная праблема абмяркоўваецца ў грамадстве і прымаюцца важныя рашэнні на ўзроўні дзяржаў. Беларусь не застаецца ўбаку ад гэтага працэсу. Пытанні абыходжання з адходамі ў нашай краіне вынесены на самы высокі ўзровень і замацаваны заканадаўча.
Вырашэнне пластыкавай праблемы закранае комплекс пытанняў, якія тычацца збору, сартавання, перапрацоўкі такіх адходаў, што падразумявае выбудоўванне лагічнай ланцужкі на ўсіх этапах. Калі ёсць другасная сыравіна, яна павінна быць выкарыстана паўторна. Калі пастаўлена мэта выцесніць з ужытку неэкалагічную ўпакоўку, значыць, спажыўцу трэба прапанаваць наўзамен нешта больш прыдатнае. І тут немагчыма абысціся без адкрыцця новых сартавальных ліній, заводаў, вытворчасцей.
– Што робіцца ў гэтым напрамку на Віцебшчыне? – пацікавілася ў начальніка аддзела абласнога камітэта прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Валерыя Юдзенкава.
– Пластыкавая праблема прымусіла звярнуць асаблівую ўвагу работнікаў сферы ЖКГ на больш глыбокую сартаванне цвёрдых камунальных адходаў, каб здабываць максімальную колькасць другаснай сыравіны. Для гэтага ў населеных пунктах вобласці ўкараняецца кантэйнерная сістэма раздзельнага збору ЦКА. Ужо ўстаноўлена каля 40 тысяч спецыяльных ёмістасцей, у тым ліку ў бягучым годзе ў сектары індывідуальнай забудовы – 200. Ніводнае масавае мерапрыемства, дзе асабліва шмат утвараецца пластыкавых адходаў, не абыходзіцца без збору, сартавання і адпраўкі іх на паўторнае выкарыстанне. Больш таго, будаўніцтва, напрыклад, смеццесартавальнага завода на палігоне ў абласным цэнтры з аб'ёмам перапрацоўкі 100 тыс. т цвёрдых камунальных адходаў у год таксама спрыяе максімальнаму здабыванню другаснай сыравіны. Вядуцца будаўніча-мантажныя работы на палігоне ЦКА ў Оршы. Інстытут «Віцебскграмадзянпраект» распрацоўвае праектную дакументацыю па Наваполацкім рэгіянальным комплексе па абыходжанні з камунальнымі адходамі.
– Ці ёсць на Віцебшчыне прадпрыемствы ці вытворчасці, якія займаюцца выпускам экалагічна бяспечнай упакоўкі?
– Больш за 99% пластыка ў свеце вырабляецца з рэчываў, атрыманых з нафты, прыроднага газу або вугалю – брудных, неўзнаўляльных рэсурсаў, і палова выкідваецца пасля першага выкарыстання. Таму так важна замяніць пластыкавую ўпакоўку на экалагічную. Такім відам прадукцыі займаюцца многія прадпрыемствы ў вобласці.
Штогод на планеце ўтвараецца больш за 300 млн т адходаў з пластыка, які з'яўляецца асноўным забруджвальнікам навакольнага асяроддзя.
Напрыклад, Віцебскі кар मोठ्या-паліграфічны камбінат «Пакроўскі» вырабляе ўпакоўку з паперы, кардону, гафракардону. У жніўні тут запушчана лінія па выпуску гафракаробак. У Чашніцкім філіяле «Папяровая фабрыка «Чырвоная Зорка» ААТ «Светлагорскі ЦКК» выпускаюць папяровыя пакеты. Фабрыка «Спектр упакоўкі» вырабляе скрынкі і ўпакоўку з гафра- і мікрагафракардону. Залучаны ў гэтую добрую справу і прыватныя прадпрыемствы, такія як «Тандыпак», што вырабляе драўляную тару і кошыкі са шпону, «Тара-Сервіс» – скрынкі з паперы, «БелВудСцік» – палачкі для размешвання прадуктаў, сталовыя прыборы з драўніны, «ВитЭкоПро» – трубачкі з паперы для напояў. А ў рэспубліцы налічваецца 160 вытворцаў і імпарцёраў тары, пакавальнай прадукцыі і аднаразовага посуду са шкла, паперы, кардону, вырабляюць посуд з біяраскладальнага сыравіны – цукровага трыснягу, кукурузнага крухмалу.
– Хто з'яўляецца спажыўцом экалагічнай упакоўкі, бо не сакрэт, што яна абыходзіцца даражэй, адпаведна, і цана на тавар вышэй?
– Тут павінны быць выразна расстаўлены прыярытэты. Калі мы выцясняем з ужытку пластык, то ўпэўнена ідзём па абраным шляху. Экалагічная ўпакоўка становіцца ўсё больш запатрабаванай. У прыватнасці, у прамысловых прадпрыемстваў, якія ўваходзяць у склад Віцебскага канцэрна «Мясныя прадукты». Усе аб'екты фірменнага гандлю сеткі канцэрна ў дастатковай колькасці забяспечаны папяровымі пакетамі і сумкамі. Больш таго, Верхнядзвінскі масласырзавод, Глыбоцкі малочнакансервавы камбінат, філіял «Талачынскія сыры», Пастаўскі малочны завод пры выпрацоўцы вагавага масла выкарыстоўваюць пергамент, у які абгортваюць прыкладна 44% выпушчанай прадукцыі. Стала трэндам для мясаперапрацоўчых прадпрыемстваў выпускаць мясныя вырабы ў натуральнай абалонцы (56% ад аб'ёму). У папяровыя пакеты фасуюць муку Віцебскі і Полацкі камбінаты хлебапрадуктаў. У скрынкі, скрыні і кантэйнеры з гафрыраванай паперы і кардону змяшчаюць прадукцыю ТАА «Альянспласт».
– Ці ёсць у нас вытворцы біяраскладаемай упакоўкі?
– У лютым у якасці рэзідэнта СЭЗ «Віцебск» зарэгістравана прадпрыемства з іранскім капіталам ТАА «БРР Аршыё ЭКА Здароўе». Інвестыцыйны праект прадугледжвае стварэнне комплексу вытворчасцей на тэрыторыі свабоднай эканамічнай зоны, у тым ліку і выпуск біяраскладальнага аднаразовага посуду і ўпакоўкі для прадуктаў харчавання.
– У сувязі з гэтым дарэчы ўзгадаць, што ў красавіку бягучага года Міністэрства прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя заключыла дзве пагадненні з Белкаапсаюзам і гандлёвай сеткай «Еўраопт» аб супрацоўніцтве па зніжэнні выкарыстання пластыка.
– Безумоўна. Хто-хто, а аб'екты грамадскага харчавання і буйныя сеткі ў краіне павінны стаць ініцыятарамі ў гэтай важнай справе. У аб'ектах гандлю і грамадскага харчавання сістэматычна праводзяцца маніторынгі, ажыццяўляецца кантроль за выкананнем забароны з студзеня 2021 года выкарыстання і продажу ў аб'ектах грамадскага харчавання аднаразовага пластыкавага посуду згодна зацверджанаму пераліку. Аналіз міжнароднага вопыту і ацэнка ходу рэалізацыі плана мерапрыемстваў паказваюць на важную ролю аб'ектаў гандлю ў зніжэнні выкарыстання пластыка, паколькі ім пад сілу пераканаць пастаўшчыкоў прадукцыі і пакупнікоў перайсці на экалагічна бяспечную ўпакоўку. А яе вытворчасць з мясцовай сыравіны дапаможа стварыць новыя працоўныя месцы, што будзе спрыяць развіццю эканомікі. Так што падпісаныя пагадненні паднімуць барацьбу з пластыкам на больш высокі ўзровень, дапамогуць уцягнуць у гэты працэс шырокія слаі насельніцтва, у тым ліку сельскага.