У Віцебскай вобласці праводзіцца сістэмная праца па скарачэнні колькасці пустуючых дамоў
На пасяджэнні прэзідыума абласнога Савета дэпутатаў праведзены дэтальны аналіз становішча спраў па выкананні указаў №357 «Аб пустуючых і старых дамах» і які ўступіў у сілу ў верасні №116 «Аб адчужэнні жылых дамоў у сельскай мясцовасці і ўдасканаленні работы з пустуючымі дамамі».
Больш за дзесяць гадоў вядзецца работа ў гэтым напрамку, назапашаны пэўны вопыт у вырашэнні дадзенага пытання. Нядрэнныя вынікі па бягучым годзе: ужо знесены 769 дамоў, прычым 521 – за бюджэтныя сродкі, астатнія – за кошт уласнікаў, падкрэсліў Уладзімір Церанцьеў. Гэта лепшыя лічбы за ўвесь час.
У сувязі з прынятым новым указам ствараецца адзіны рэестр пустуючых дамоў. А самае важнае – з’яўляецца магчымасць продажу гэтых дамоў насельніцтву для ўласнага карыстання альбо за адну базавую велічыню без правядзення аўкцыёну, альбо з аўкцыёнам, пачынаючы з адной БВ.
А ў Докшыцкім раёне, напрыклад, актыўна ўключыліся ў выкананне новага ўказа органы выканаўчай улады, прадпрыемствы і насельніцтва, ужо ёсць пэўныя напрацоўкі.
Дадзены пытанне знаходзіцца на пастаянным кантролі, падкрэсліў Уладзімір Уладзіміравіч. Гэтай тэматыцы былі прысвечаны выязныя пасяджэнні, якія прайшлі ў Лёзненскім, Дубровенскім, Докшыцкім раёнах.
За 2019–2020 гады выяўлена 3762 пустуючых, 2263 старых дома. За дзевяць месяцаў бягучага года – 2466 пустуючых і 845 старых.
Гэтыя лічбы пастаянна змяняюцца, паколькі сыходзяць з жыцця старажылы, і дамы ў вёсках застаюцца без гаспадароў, руйнуюцца, зарастаюць тэрыторыі. Добра, калі спадчыннікі наведваюць радавое гняздо, а бывае так, што гадамі не прыязджаюць у родныя пенаты. Але патрэбен час, каб разыскаць спадчыннікаў, паведаміць ім, што дом будзе прызнаны бяздомным або вымарачным, словамі, падключаюцца да працы не толькі органы ўлады, але і праваахоўнікі, іншыя службы. І толькі тады, калі не аказваецца сваякоў або яны адмаўляюцца ад дасталася спадчыны, надыходзіць працэдура вываду дома (яшчэ трэба праз суд прызнаць яго вымарачным), або зносу, уключэння яго ў рэестр пустуючых або старых. На месцы былой пабудовы неабходна правесці работы па добраўпарадкаванні і ўцягванні земляў у сельскагаспадарчы абарот. Час ідзе, а дамы старэюць, як людзі, таму колькасць «бяздомных» дамоў часам не памяншаецца. Спрошчаная сістэма продажу такіх дамоў за адну базавую велічыню згодна новаму указу зменіць сітуацыю.
На 1 лістапада бягучага года ў рэестры старых дамоў знаходзіцца 730 дамоў, у рэестры пустуючых – 1133. За кастрычнік-лістапад па Віцебскай вобласці ўцягнута ў гаспадарчы абарот амаль 50 га земляў. За 9 месяцаў патрачана на знос 107 старых дамоў з мясцовых бюджэтаў больш за 124 тыс. руб. Лідзіруючыя пазіцыі займаюць Верхнядзвінскі, Дубровенскі, Чашніцкі раёны. Не заставаліся ўбаку ўладальнікі маёмасці, за кошт якіх ліквідавана 125 старых дамоў, а яшчэ 35 – адноўлена, каб карыстацца.
Нават па гэтых лічбах бачна, што праведзена вялікая праца па выяўленні ўласнікаў, заахвочванні іх прымаць рашэнні па сваёй маёмасці. І ў гэтым плане наша вобласць выглядае лепш за іншыя рэгіёны. Але павучыцца трэба і нам у тых жа гродзенцаў, дзе ўмеюць шукаць сродкі з мясцовых бюджэтаў на працу з пустуючымі дамамі.
– На тэрыторыі Докшыцкага раёна размешчана 268 сельскіх населеных пунктаў, у 37 вёсках ніхто не пражывае, але там маюцца 112 дамоў, толькі 75 з іх выкарыстоўваюцца для сезоннага пражывання, 37 лічацца пустуючымі, – паведаміла старшыня Докшыцкага раённага Савета дэпутатаў Валянціна Рандарэвіч. – Патэнцыйныя спадчыннікі такога майна маюцца. Гэта дзеці і ўнукі памерлых грамадзян, якія з-за розных прычын не могуць ці не хочуць прадаваць родавую хату альбо наводзіць парадак на тэрыторыі сваіх уладанняў.
Нядзіўна, што першачарговай задачай з'яўляецца не знос дамоў, многія з іх знаходзяцца ў добрым стане, а прывядзенне іх у парадак, каб вёскі жылі. Так, за апошнія два гады акультураны і добраўпарадкаваны тэрыторыі вакол 320 дамоў, у якіх ніхто не пражывае пастаянна, падкрэсліла Валянціна Рандарэвіч.
Такая сітуацыя характэрная і для райцэнтра, дзе маецца 15 дамоў, у якіх у цяперашні час ніхто не пражывае, працягнула Валянціна Рандарэвіч. У 11 маюцца спадчыннікі, па сямі аформлены дакументы аб дзяржаўнай рэгістрацыі капітальнага будаўніцтва, па чатырох – аформлены дакументы па зямельных участках і будынках. Каб неяк прымусіць уладальнікаў і спадчыннікаў да дзеянняў, даводзіцца звяртацца, акрамя напамінаў, паведамленняў, прадпісанняў, а такіх даслана больш за 700, да штрафных санкцый. 37 уласнікаў, якія не выканалі патрабаванні, прыцягнуты да адміністрацыйнай адказнасці.
Новы ўказ дазваляе больш актыўна працаваць у гэтым напрамку. Калі за адну базавую велічыню можна будзе набыць домік у вёсцы, такое маёмасць дакладна не будзе пуставаць. У той жа час, як падкрэсліла Валянціна Рандарэвіч, для продажу пустуючых дамоў неабходна ацэнка арганізацыяй па дзяржаўнай рэгістрацыі нерухомай маёмасці, правоў на яе і здзелак з ёй, а пры адсутнасці тэхнічнага пашпарта – вырабленне ведамасці тэхнічных характарыстык, на што ў сваю чаргу патрабуецца каля 400 руб. са сродкаў мясцовага бюджэту. На практыцы ў сельскай мясцовасці такія дамы прадаюцца па дамоўленасці бакоў за кампенсацыю затрат на вырабленне дакументаў.
Паступіла прапанова выстаўляць на продаж насельніцтву і закінутыя фермы, іншыя сельскагаспадарчыя аб'екты.
Гэтыя і іншыя моманты трэба будзе абмеркаваць з адпаведнымі службамі, юрыстамі і натарыусамі, каб выпрацаваць дакладны алгарытм дзеянняў па выкананні новага ўказа.