«Бяспекі шмат не бывае!». Вялікае інтэрв'ю з начальнікам Віцебскага абласнога ўпраўлення Дэпартамента аховы
У кожным новым світанку, у кожным мірным вечары, у кожнай усмешцы на тварах нашых землякоў — хаваецца нешта большае, чым проста выпадковасць. За гэтым нябачным, але магутным пульсам бяспекі стаіць сіла, якая вось ужо больш за семдзесят гадоў — з 29 кастрычніка 1952 года — адточвае майстэрства абароны і парадку. Сіла, вядомая як Дэпартамент аховы Міністэрства ўнутраных спраў.
Сем дзесяцігоддзяў і тры гады бесперапыннага развіцця. Ад першых патрулёў на вуліцах пасляваеннага горада да высокатэхналагічных комплексаў, здольных імгненна рэагаваць на любыя пагрозы. Гэта не проста гісторыя ведамства — гэта сага пра людзей, чыя вернасць абавязку і гатоўнасць да самаахвяравання сталі залогам нашага спакою.
«Віцебскія весці» нырнулі ў акіян іх штодзённых подзвігаў і стратэгічных задумаў. Наш суразмоўнік — палкоўнік міліцыі Сяргей Мурашкін, начальнік абласнога ўпраўлення. Чалавек, чыя хватка і погляд ужо пяць гадоў вызначаюць вектар развіцця віцебскай аховы.
Мы даведаліся пра бягучую дзейнасць, якая сама па сабе — калейдаскоп дасягненняў. Пра тэхналогіі і інавацыі, якія становяцца вернымі саюзнікамі, ператвараючы звыклыя аб'екты ў непрыступныя фарпосты. Пагаварылі пра кадры — не проста пра калектыў, а пра жывы арганізм, дзе куюцца маладыя, дзёрзкія розумы, якія пераймаюць каштоўны вопыт у ветэранаў, чыя мудрасць — компас у любой буры. Закранулі ўзаемадзеянне з грамадствам, дзе ахова — гэта надзейная, заўсёды гатовая прыйсці на дапамогу рука. Абмеркавалі выклікі — тыя, што кідае сучаснасць, і як гэтыя хлопцы прымаюць іх: з халоднай галавой, гарачым сэрцам і сталёвымі нервамі.
І паверце, гэта сапраўдная эліта бяспекі, якая любую задачу, пастаўленую кіраўніком дзяржавы, увасабляе ў жыццё з такой доблесцю, аператыўнасцю і бездакорнай якасцю, што часам здаецца, быццам прадбачаць самую патрэбу. Прыгатуйцеся даведацца пра тых, хто заўсёды на крок наперадзе!
— Сяргей Сяргеевіч, 73 гады — гэта не проста лічба, гэта цэлая эпоха. Улічваючы такі ўражлівы гістарычны шлях, які прайшоў Дэпартамент аховы, якія самыя рашучыя, нават фундаментальныя змены вы маглі б адзначыць?
— Гэты кантраст — ён сапраўды каласальны. Літаральна днямі ў нас у гасцях быў былы начальнік упраўлення, палкоўнік міліцыі ў адстаўцы Уладзімір Ефрэмаў, і мы якраз успаміналі тыя часы, калі зараджалася ведамасная ахова. Ён распавядаў пра ўмовы, у якіх працавалі нашы папярэднікі. Уявіце: невялікая штатная колькасць, тэхніка — па адной машыне на падраздзяленне, дзесьці матацыклы. Людзі, вядома, былі адданыя справе, але не заўсёды мелі тую прафесійную падрыхтоўку, якая патрабавалася. Пра абсалютнае адсутнасць сучасных тэхнічных сродкаў і казаць не даводзіцца.
Што мы бачым зараз? Сённяшні Дэпартамент аховы — гэта сінонім мабільнасці і тэхналагічнага перавагі. У нас ёсць пульты цэнтралізаванага назірання, дзе імгненна прымаецца ўся інфармацыя і аператыўна перадаецца нарадам груп затрымання. У гарадскіх падраздзяленнях створаны сучасныя аператыўна-дзяжурныя службы, абсталяваныя па апошнім слове тэхнікі, з магчымасцю відэафіксацыі, што дазваляе своечасова перадаваць інфармацыю і максімальна аператыўна рэагаваць на любую сітуацыю.
Але тэхніка — толькі інструмент. Галоўнае — гэта людзі. У нашых шэрагах — атэставаныя супрацоўнікі і грамадзянскія спецыялісты з багатым жыццёвым вопытам, якія добрасумленна выконваюць свае абавязкі, забяспечваючы прапускны рэжым і даглядныя мерапрыемствы на аб'ектах. Яны праходзяць абавязковую падрыхтоўку, і там, дзе гэта неабходна, аб'екты абсталяваны металадэтэктарамі і ўсім, што дазваляе правяраць ручную паклажу.
І, вядома, немагчыма пераацаніць ролю нашых электраманцёраў. Ад іх узроўню прафесіяналізму, ад таго, наколькі якасна змантавана абсталяванне, залежыць самае галоўнае — спрацуе сігналізацыя ў патрэбны момант.
І яшчэ адзін важны факт, які таксама паказвае нашу сталасць і эфектыўнасць: мы служба, якая абсалютна не фінансуецца з бюджэту. Мы самі зарабляем сабе на зарплату, рамонты, набыццё тэхнікі, на навучанне персаналу. Гэта робіць нас не проста выканаўцамі, а па-сапраўднаму самадастатковай, дынамічнай і эфектыўнай структурай.
— Раскажыце, як сучасныя падыходы і тэхнічныя рашэнні ператвараюць звычайны выклік у маланкавае рэагаванне, і самае галоўнае — з якім вынікам?
— Калі нарад групы затрымання выязджае на выклік, на месца здарэння — няхай гэта будзе спрацоўка сігналізацыі ці інфармацыя ад відавочцаў праз 102 — ён прыбывае за лічаныя хвіліны. Гэта не выпадкова. Зоны абслугоўвання, маршруты руху размеркаваны такім чынам, каб забяспечыць максімальна хуткае прыбыццё да любога ахоўнага аб'екта. Супрацоўнік выходзіць з машыны ўжо цалкам экіпіраваным. І гэта вынік пастаяннай падрыхтоўкі: штомесяц мы праводзім планавыя заняткі па тактыцы дзеянняў, фізічнай і агнявой падрыхтоўцы.
А цяпер пра тэхналогіі, якія робяць гэтую аператыўнасць магчымай і эфектыўнай. Кожная службовая машына абсталявана відэафіксацыяй — аўтамабільныя рэгістратары, плюс у кожнага супрацоўніка персанальны відэарэгістратар. У аўтамабілях стаяць спецыяльныя планшэты, якія дазваляюць аператыўна пракладаць найкарацейшы маршрут, істотна скарачаючы час прыбыцця.
Як гэта працуе ў рэальным часе? Паступае сігнал трывогі, і група затрымання адразу атрымлівае задачу на планшэт. Яны бачаць аб'ект, час, аптымальны маршрут руху. І пакуль машына рухаецца, ідзе не толькі экіпіроўка — бранэжылэты, шлемы, зброя, спецсродкі — але і пастаянная інфармацыйная падтрымка. Супрацоўнікі аператыўна-дзяжурнай службы перадаюць звесткі аб характарыстыках аб'екта, які спрацаваў: які паверх, дзе тамбур, якія дзверы.
На сённяшні дзень у нас няма нераскрытых крадзяжоў з ахоўных аб'ектаў. І чым мы па-сапраўднаму ганарымся: 100% выездаў на трывожныя кнопкі па ахоўных аб'ектах завяршаюцца затрыманнем. Усяго ж выездаў на спрацоўванне сродкаў трывожнай сігналізацыі з пачатку года больш за 6000.
Прывяду вам свежы прыклад: у Шумілінскім раёне, на трасе, размешчана крама «Хіт-Экспрэс». Месца ажыўленае, людзі за'язджаюць. І вось паркуецца таксі, з яго выходзяць двое, хутка забіраюць 14 скрынак цукерак, не плацяць, і імкліва з'язджаюць у бок Полацка. Прадаўцы не адразу заўважаюць прапажу — шмат пакупнікоў. Толькі потым, выявіўшы крадзеж, яны націскаюць трывожную кнопку. Але час ужо ўпушчаны, машына з'ехала.
І вось тут у гульню ўступае наша рэспубліканская сістэма маніторынгу грамадскай бяспекі. Дзякуючы створаным у кожным падраздзяленні і ўпраўленні Цэнтрам маніторынгу, мы атрымліваем аператыўную інфармацыю і пачынаем неадкладна рэагаваць. Тут жа выяўляем, што гэта таксі ўжо ўехала ў Полацк. Неадкладна інфармуем нашых калег з раённага аддзела аховы, і яны аператыўна затрымліваюць злачынцаў. У ходзе разбіральніцтва высвятляецца, што гэтыя ж асобы паспелі пабываць яшчэ ў некалькіх крамах, дзе таксама былі здзейснены крадзяжы. У выніку ўзбуджана крымінальная справа за крадзеж.
— Які спектр паслуг і напрамкаў дзейнасці, акрамя аховы аб'ектаў і маёмасці, дазваляе вашаму ўпраўленню шматгранна забяспечваць бяспеку і парадак у Віцебскай вобласці?
— Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь ажыццяўляе ліцэнзаванне ахоўнай дзейнасці ў частцы праектавання, мантажу, наладкі і тэхнічнага абслугоўвання сродкаў і сістэм аховы. У частцы неліцэнзуемай ахоўнай дзейнасці мы ажыццяўляем нагляд за ведамаснай аховай аб'ектаў (маёмасці) і ўласных работнікаў. Гэта значыць, калі прадпрыемства вырашае стварыць уласную службу аховы, наша ліцэнзійнае падраздзяленне кантралюе выкананне ўсіх нормаў і правіл. Дзяржава павінна быць упэўнена, што і на суб'ектах гаспадарання, якія самастойна ажыццяўляюць ахову сваіх аб'ектаў, персанал будзе сапраўды выконваць свае функцыі, а не проста чысліцца. Гэта пытанне сістэмнай бяспекі ўсяго грамадства.
Таксама суправаджаем грузы. Любы суб'ект гаспадарання можа звярнуцца да нас, і мы забяспечым суправаджэнне каштоўнага або асабліва важнага грузу ў любой кропцы Беларусі.
Акрамя таго, аказваем шырокі спектр паслуг па мантажы і праектаванні сістэм бяспекі. Наш штат электраманцёраў і інжынераў, валодаючы велізарным вопытам, падключае сігналізацыю, усталёўвае ахоўнае абсталяванне. Мы можам зрабіць поўны цыкл — ад прафесійнага праекта, які ўлічвае ўсе патрабаванні заканадаўства, да яго якаснай рэалізацыі.
— 2025 год аб'яўлены Годам добраўпарадкавання. Як Дэпартамент аховы Віцебскай вобласці падыходзіць да гэтага пытання?
— Мы ўспрымаем гэта як кіраўніцтва да дзеяння. Сёлета мэтанакіравана працуем над стварэннем самых сучасных умоў для нашай службы. Напрыклад, уласнымі сіламі выкананы бягучыя рамонты фасадаў Чашніцкага і Докшыцкага падраздзяленняў аховы, памяшканняў у Чыгуначным аддзеле аховы, тыра Наваполацкага аддзела аховы. У Віцебскім абласным упраўленні, Першамайскім, Пастаўскім, Чашніцкім і Сенненскім падраздзяленнях зроблена прылада дэкаратыўных клумбаў, у Аршанскім аддзеле зроблена замена тратуарнай пліткі і бардзюраў на прылеглай тэрыторыі. У 2024 годзе цалкам выкананы бягучы рамонт усіх памяшканняў і замена мэблі ў Бешанковіцкім, Браслаўскім і Лёзненскім аддзяленнях аховы. Там створаны зручныя ўмовы для працы і адпачынку. Гэта тычыцца і абнаўлення гаражоў для службовага транспарту, і стварэння належных месцаў для захоўвання спецсродкаў, і прывядзення ў парадак тэрыторый. Мы разумеем, што ад таго, у якіх умовах працуе супрацоўнік, напрамую залежыць яго матывацыя і эфектыўнасць. Плюс да гэтага надаём вялікую ўвагу абнаўленню аўтапарка.
І кажучы пра якасць жыцця нашых супрацоўнікаў, нельга не згадаць пра тую сацыяльную падтрымку, якую мы аказваем. Так, хутка адбудзецца чарговае ўручэнне ключоў ад арэнднага жылля ў Оршы. Летась мы пабудавалі больш за 100 кватэр. Супрацоўнікі атрымліваюць арэнднае жыллё ўжо праз 3-5 гадоў службы.
— Мы шмат гаварылі пра тэхнічную аснашчанасць і прафесіяналізм. Але ўзнікае пытанне: Дэпартамент аховы — гэта толькі ахова аб'ектаў і рэагаванне на трывожныя сігналы ці вашы супрацоўнікі гатовыя прыйсці на дапамогу ў любой сітуацыі?
— Нашы супрацоўнікі не проста нясуць службу па маршруце, яны — вочы і вушы грамадства. Калі нарад бачыць машыну, што гарыць, ён тут жа кідаецца тушыць яе. Калі бачаць дым — выклікаюць МНС і аказваюць першую дапамогу да іх прыезду. Такіх выпадкаў — мноства. Яшчэ адзін прыклад — у Віцебску прама па дарозе ў бальніцу ў жанчыны пачаліся роды ў машыне, нашы хлопцы аператыўна выклікалі ўрачоў, забяспечылі бяспеку і дапамаглі даставіць маму і нованароджанага ў медустанову. Дзякуючы выдатнаму веданню горада і раёнаў дапамагаюць знаходзіць зніклых дзяцей.
Мы актыўна ўдзельнічаем у забеспячэнні бяспекі падчас пасяўной і ўборачнай кампаніі, працуем сумесна з іншымі службамі па недапушчэнні крадзяжоў збожжавых і паліва. Нашы супрацоўнікі патрулююць палі і месцы захоўвання, праводзяць рэйды. Гэта дзяржаўная задача, і мы яе выконваем у абавязковым парадку.
Дарэчы, наш міліцыянер Ушацкага падраздзялення Дзмітрый Хадасевіч, выдатны сем'янін і шматдзетны бацька, прымаў удзел ва ўборачнай кампаніі ў КСУП «Вялікадолецкае». Яму выдзелілі камбайн, і ён убраў 490,5 га збожжавых і зернебабовых культур, насення рапсу і намалаціў 785 тон збожжа і насення рапсу. Па раёне заняў другое месца, яго ўшанавалі на «Дажынках» і ўручылі ў падарунак скутэр за вялікія дасягненні ва ўборачным сезоне.
— Віцебск — радзіма «Славянскага базару». Як ваша служба інтэгруецца ў культурнае жыццё рэгіёна?
— Усе шматлікія фестывальныя аб'екты традыцыйна падлягаюць ахове, і менавіта мы бярэм іх пад кантроль. І, вядома, кожны супрацоўнік, які вызначыўся на такім адказным мерапрыемстве, адзначаецца за станоўчыя вынікі працы — ва ўрачыстай абстаноўцы яму ўручаецца заслужанае матэрыяльнае заахвочванне.
Але наша роля на «Славянскім базары» не абмяжоўваецца толькі аховай. Традыцыйна Дэпартамент аховы прымае ўдзел у рэспубліканскай акцыі МУС «За бяспеку – разам!». Загадзя ўзгадняем лакацыі, дзе разгортваем свае палаткі, ставім сцэну. І кожны дзень у пэўны час праходзяць відовішчныя мерапрыемствы. Гэта і дэманстрацыя працы кінолагаў, і выступленні артыстаў.
— Сяргей Сяргеевіч, ваш адказ малюе вобраз супрацоўнікаў Дэпартамента аховы не толькі як высокакласных прафесіяналаў, але і як актыўных, сацыяльна адказных грамадзян. Раскажыце падрабязней пра іх.
— Нашы супрацоўнікі — таленавітыя і разнастайныя людзі. У нас шмат спартсменаў. Мы шырока прадстаўлены ва ўсіх творчых мерапрыемствах. Штогодзі праводзіцца конкурс «Міс Дэпартамента аховы». Усё гэта паказвае, што нашы хлопцы і дзяўчаты не проста выконваюць свой абавязак — яны паўнавартасна жывуць.
Дарэчы, у нас актыўна дзейнічае ваенна-патрыятычны клуб «Вымпел» у Оршы. Хлопчыкі і дзяўчынкі там па-сапраўднаму зараджаны, і, магчыма, не ўсе з іх выберуць службу, але самае галоўнае, што яны вырастуць годнымі грамадзянамі. Дарэчы, сёлета ў нашых хлопцаў 1 месца па выніках II рэспубліканскага агляду-конкурсу сярод ваенна-патрыятычных клубаў і прававых класаў Дэпартамента аховы. Мы таксама актыўна ўдзельнічаем у рабоце профільных класаў, створаных у школах па ўсёй вобласці, дзе супрацоўнікі нашых падраздзяленняў праводзяць прававое навучанне і заняткі.
Асобнай увагі заслугоўвае работа па забеспячэнні бяспекі ва ўстановах адукацыі. Перад пачаткам кожнага навучальнага года сумесна з іншымі ведамствамі праводзім дбайнае абследаванне ўсіх школ і дзіцячых садкоў, каб пераканацца, што выкананы ўсе ўмовы бяспекі. Гэта і абавязковая наяўнасць трывожных кнопак, ахоўнай сігналізацыі, відэакамер і электразамкоў на запасных дзвярах, супрацьпажарнай сігналізацыі, а таксама кантроль іх працаздольнасці і спраўнасці ўсіх сістэм.
І, вядома, мы не забываем пра шэфскія ўстановы. Пастаянна аказваем дапамогу дзіцячым дамам і прытулкам. Больш таго, у нас існуе традыцыя: калі супрацоўніку міліцыі прычынены шкода або ўрон пры затрыманні правапарушальніка — такія факты, на жаль, ёсць, — то матэрыяльная кампенсацыя паступае на дабрачынныя мэты. Гэта альбо адрасная дапамога дзіцячым дамам, альбо закупка неабходных тавараў для тых, хто мае патрэбу.
— За кожным дасягненнем, за кожнай інавацыяй стаіць гісторыя і вопыт. Якую ролю ў гэтым адыгрываюць ветэраны вашай службы? І што б вы хацелі пажадаць ім і маладым супрацоўнікам, гледзячы ў будучыню?
— Вы абсалютна маеце рацыю. Усе нашы дасягненні немагчымыя без трывалага фундамента, закладзенага нашымі ветэранамі. Гэта тыя людзі, якія нам вельмі патрэбны і крайне запатрабаваны ва ўсіх нашых мерапрыемствах. Заўсёды запрашаем іх на ўрачыстыя падзеі: няхай гэта будзе ўручэнне ключоў ад кватэр, святкаванне памятных дат ці Дзень маладых супрацоўнікаў, калі ўручаем табельную зброю. Гэта не проста фармальнасць, гэта жыццёва важная пераемнасць пакаленняў. Моладзь павінна памятаць традыцыі, браць самае лепшае ад старэйшага пакалення, бо менавіта так будуецца моцнае грамадства і моцная служба.
Гэтыя людзі — нашы ветэраны — аддалі службе сваё здароўе, свае лепшыя гады. Сярод іх ёсць тыя, хто перажыў Чарнобыль, прайшоў Афганістан. Спецыфіка такая, што, калі іншыя спяць, мы працуем, нясём службу ў начны час, па-зменна. І ветэраны выдатна ведаюць, што гэта такое. Яны своечасова і якасна выконвалі свае задачы, і мы ім за гэта бязмерна ўдзячныя. Хачу пажадаць ім моцнага здароўя, даўгалецця і дабрабыту.
А гледзячы ў будучыню, з упэўненасцю магу сказаць: служба аховы будзе развівацца далей. Самае важнае — данесці простую, але вельмі важную думку: бяспекі шмат не бывае! Яна не прыходзіць сама па сабе, гэта вынік карпатлівай працы. І наша задача – каб кожны жыхар Віцебскай вобласці адчуваў сябе абароненым, ведаючы, што побач ёсць надзейная каманда, гатовая ў любы момант прыйсці на дапамогу.
Гістарычная даведка. Ад энтузіястаў 1920-х да прафесіяналаў XXI стагоддзя
Ці задумваліся вы, які шлях прайшла служба аховы, каб сёння ваш дом ці бізнес былі пад надзейнай абаронай? Гісторыя Віцебскага абласнога ўпраўлення Дэпартамента аховы — гэта захапляльная хроніка адаптацыі і развіцця, якая пачалася задоўга да звыклых нам сігналізацый.
Пачатак XX стагоддзя. Эпоха энтузіязму і самаарганізацыі. Усё стартавала пасля 1917 года, калі на заводах і фабрыках стыхійна фарміраваліся атрады Чырвонай гвардыі. Іх галоўнай задачай было зберагчы вытворчасць — станкі, сыравіну, прадукцыю — ад хаосу. У 1921 годзе, з ліквідацыяй прамысловай міліцыі, на змену прыйшла ўнікальная форма — пазаведамасная міліцыя. Яна прыстасоўвалася да патрэб прадпрыемстваў: фабрычная, кірмашовая, прыстаньная... Яе ўтрымлівалі самі ахоўваемыя аб'екты, што стала правобразам сучаснага гаспадарчага разліку. Да 30-х гадоў з'явіліся і атрады начной аховы, што патрулявалі вуліцы горада пешшу, на конях, а часам і на матацыклах — сапраўдны вестэрн па-віцебску!
Сярэдзіна XX стагоддзя. Час пераменаў і афіцыйнага прызнання. Да пачатку 50-х стала ясна: патрэбна прафесійная, незалежная і добра аснашчаная служба. І вось, 29 кастрычніка 1952 года грымнуў гістарычны стрэл. Пастанова ЦК КПСС і Савета Міністраў СССР паклала пачатак пазаведамаснай ахове ў тым выглядзе, у якім мы яе ведаем. У Віцебскай вобласці быў створаны Аддзел пазаведамаснай аховы пры ўпраўленні міліцыі МДБ. На змену «ведамасным вартаўнікам» прыйшла спецыялізаваная служба, мэта якой — забяспечыць якасна новы ўзровень абароны для самых важных аб'ектаў.
Да і пасля. Першыя гады былі няпростымі. Ні ўласнага памяшкання (пазаведамасная ахова размяшчалася ў асобных пакоях у падвальным памяшканні будынка Віцебскага гарвыканкама), ні сучаснага транспарту, ні годнай тэхнічнай аснашчанасці. Але служба расла, мацнела, і яе структура зазнала каласальныя змены — ад сціплага аддзела да магутнага Віцебскага абласнога ўпраўлення Дэпартамента аховы МУС.
Наш век. Шчыт з высокіх тэхналогій. Сёння — гэта ўжо не проста ахова аб'ектаў. Гэта цэлы арсенал высокатэхналагічных паслуг. Ад звыклай абароны кватэр і суправаджэння каштоўнасцей да мантажу найскладанейшых сістэм ахоўнага тэлебачання, пажарнай сігналізацыі, кантролю праз GSM і радыёканалы. Дэпартамент аховы Віцебшчыны не проста ахоўвае — ён думае на апярэджэнне, выкарыстоўваючы інавацыі для вашай бяспекі.