Новкінскай сярэдняй школе Віцебскага раёна прысвоена імя савецкага касманаўта Пятра Клімука
Ідэя аб тым, што гэтай установе адукацыі неабходна ўзяць на сябе незвычайную ролю, вітала ў паветры яшчэ тады, калі будынак у пачатку 1990-х пабудавалі па незвычайным праекце. Над трыма паверхамі ўзвышаецца вежачка з купалам. Што тут уладкаваць, калі не планетарый? Праўда, з'явіўся ён толькі ў 2012-м пры непасрэдным удзеле дацэнта кафедры інжынернай фізікі ВДУ ім. П. Машэрава Уладзіміра Галубева. У стварэнні механічнага прыбора-планетарыя яму дапамагалі настаўнікі, старшакласнікі і іх бацькі. Характэрна, што зроблены прыбор са звычайнага школьнага глобуса.
Даведка «ВВ»: Пётр Ільіч Клімук нарадзіўся ў 1942 годзе ў в. Камароўка Брэсцкай вобласці. Пасля заканчэння школы рабіў усё магчымае ў імкненні стаць высокакласным лётчыкам. У 1965-м залічаны ў атрад касманаўтаў. Здзейсніў тры касмічныя палёты ў якасці камандзіра экіпажа. Першы: 18 – 26 снежня 1973-га; другі 24 мая – 26 ліпеня 1975-га. трэці 27 чэрвеня – 5 ліпеня 1978-га. Працягласць знаходжання ў космасе склала 78 дзён 18 гадзін 18 хвілін 42 секунды. Пётр Клімук даў асабістую згоду на прысваенне Наўкінскай СШ яго імя.
Новы віток развіцця ў гэтым напрамку школа атрымала, калі ў 2013-м на яе тэрыторыі пабудавалі пляцоўку для астранамічных назіранняў. Тут усталявалі сучасны тэлескоп, а ў планетарый набылі спецыяльную лічбавую апаратуру, для дэманстрацыі мультфільмаў і навучальных фільмаў аб планетах, зорках, космасе.
З добраўпарадкаваннем астранамічнага комплексу Наўкінская СШ стала філіялам кафедры інжынернай фізікі факультэта матэматыкі і інфармацыйных тэхналогій ВДУ ім. П. Машэрава.
Круг аднадумцаў, захопленых вывучэннем таямніц космасу, пашыраўся: так, Уладзімір Голубеў запрасіў у Ноўку расійскага касманаўта-выпрабавальніка Алега Арцем'ева, бацькі якога жывуць у Віцебску. Частка рухавіка мяккай пасадкі са спускальнага апарата касмічнага карабля, бартавы часопіс і сувеніры, прывезеныя касманаўтам, сталі першымі экспанатамі музейнага пакоя, які вырашана было развіваць як музей гісторыі космасу.
Яго ўрачыстае адкрыццё адбылося ў 2019 годзе. Ганаровым госцем быў Алег Арцем'еў. Падораныя ім скарбы, шэраг фатаграфій, зробленых непасрэдна на міжнароднай касмічнай станцыі і ўвайшоўшых у экспазіцыю «Дарога да зорак», – і цяпер складаюць гонар музея.
Як правіла, знаёмства з прыладай Сонечнай сістэмы і іншымі нябеснымі свяціламі ў вучняў Новкінскай школы адбываецца яшчэ ў першым класе, калі яны ўпершыню прыходзяць у таямнічы музей і чароўны планетарый. Захварваюцца ў загадкавым свеце космасу назаўжды.
Некалькі гадоў пад кіраўніцтвам захопленага педагога дадатковай адукацыі (цяпер намеснік дырэктара) цэнтра дзяцей і моладзі Віцебскага раёна Алены Яноўскай працавала аб'яднанне па інтарэсах для юных аматараў таямніц Сусвету «Астрэй».
Тры гады таму ў школе стварылі Гагарынскі атрад, які зараз носіць імя Героя Расійскай Федэрацыі лётчыка-касманаўта А. Арцем'ева. Апынуцца ў ім – вялікі гонар і ўдача. Да пятага класа, калі прымаюць у атрад, хлопцы павінны зарэкамендаваць сябе прылежнымі, дысцыплінаванымі вучнямі, надзейнымі таварышамі, актыўнымі ўдзельнікамі грамадска карысных мерапрыемстваў. «Гагарынцы-арцем'еўцы» свайго роду твар школы. Ім давяраюць сустракаць шматлікіх гасцей, выступаць экскурсаводамі, прадстаўляць установы адукацыі на іншых камунікацыйных пляцоўках.
У Наўкскай СШ частыя госці. Для іх праводзяцца экскурсіі ў астракасмічным комплексе. Усіх уражваюць унікальныя магчымасці сельскай школы. Толькі ўявіце, як цікава праходзяць тут тэматычныя класныя гадзіны, урокі астраноміі і іншыя заняткі, прысвечаныя пазнанню таямніц сусвету.
Студзень 2025-га азнаменаваўся яркай падзеяй: візітам першай жанчыны-касманаўта суверэннай Беларусі, Героя Беларусі Марыны Васілеўскай. Яна наведала музей і планетарый, пасадзіла дрэва дружбы ў школьным зімовым садзе, пагутарыла з калектывам. Як намеснік старшыні праўлення ГА «Беларускі фонд міру» Марына Васілеўская ўручыла ордэн «Юны міратворац» актывісту ваенна-патрыятычнага клуба «Волат» 11-класніку Захару Варгану.
– Члены нашага клуба не толькі вывучаюць гісторыю, але і займаюцца практычнымі справамі – ад добраўпарадкавання воінскіх пахаванняў і памятных месцаў да дапамогі ветэранам, – расказаў Захар. – Я шчаслівы, што вучуся ў «касмічнай» школе, якая дае трывалыя веды і шырокі кругагляд. Па яе заканчэнні планую паступаць у БДТУ на спецыяльнасць «Лясная гаспадарка». Хачу саджаць лес. Такі, каб яго было бачна з космасу.