Продаж дзяржаўнай маёмасці за адну базавую велічыню. Перавагі і складанасці

Ня для каго не сакрэт, што ў мэтах уцягвання невыкарыстоўваемай дзяржаўнай маёмасці ў гаспадарчы абарот і прыцягнення пакупнікоў да набыцця такіх аб'ектаў распрацавана і паспяхова прымяняецца на практыцы такая норма заканадаўства, якая прадугледжвае продаж нерухомай маёмасці на аўкцыёне з устанаўленнем пачатковай цаны продажу, роўнай адной базавай велічыні.

Ірына Шкіранда – начальнік сектара па выкарыстанні дзяржаўнай маёмасці камітэта дзяржмаёмасці Віцебскага аблвыканкама

Трэба адзначыць, што ў дадзенага віду здзелак ёсць свае плюсы і мінусы. З аднаго боку, дадзены спосаб рэалізацыі незапатрабаваных у гаспадарчай дзейнасці дзяржаўных юрыдычных асоб аб'ектаў нерухомасці прывабны невысокім коштам прадмета продажу. З іншага, значная колькасць такіх аб'ектаў размешчана ў аддаленых сельскіх населеных пунктах і не заўсёды знаходзіцца ў здавальняючым стане, а значыць, патрабуюць укладанняў. Акрамя таго, права, дадзенае заканадаўцам, прадаваць дзяржаўную маёмасць па фактычным стане запатрабуе ад пакупнікоў пэўных намаганняў і па афармленні праваўстаноўчых дакументаў на набытую нерухомую маёмасць.

Пры здзяйсненні названага віду здзелак далейшыя падзеі развіваюцца па двух сцэнарыях.

Пры спрыяльным завяршэнні здзелкі, якое наступае, калі пакупнікі свядома ідуць на набыццё капітальных пабудоў за адну базавую велічыню, маёмасць знаходзіць свайго гаспадара і атрымлівае новае жыццё. Шэраг аб'ектаў пераўтвараецца, на плошчах, якія часам прастаялі не адзін год, ствараюцца працоўныя месцы, адкрываецца вытворчасць, вядзецца іншая дзейнасць. Так, на сённяшні дзень на кантролі знаходзіцца 157 дагавораў куплі-продажу, дзе абавязковай умовай з'яўляецца выкарыстанне набытай маёмасці ў дзейнасці, па 28 такіх дагаворах у 2024 годзе гаррайвыканкамамі прыняты рашэнні аб поўным выкананні ўмоў, 19 дагавораў скасаваныя па прычыне невыканання пакупніком узятых на сябе абавязацельстваў (9 па рашэнні суда).

Другім па запатрабаванасці з'яўляецца такое ўмова продажу як перавод у жылое памяшканне. Праз здзяйсненне дадзенага віду здзелак вырашаецца не менш важнае жыллёвае пытанне. На сённяшні дзень на кантролі знаходзіцца 39 дагавораў куплі-продажу, абавязковым умовай якіх з'яўляецца перавод у жылое памяшканне. Па 25 такіх дагаворах у 2024 годзе райвыканкамамі прыняты рашэнні аб поўным выкананні ўмоў і толькі 6 дагавораў скасаваныя па прычыне невыканання пакупніком узятых на сябе абавязацельстваў (2 па рашэнні суда).

На жаль, мае месца і іншы зыход падзей, калі пакупнікі набываюць невыкарыстоўваемую маёмасць толькі па прычыне яе невысокага кошту, не маючы ні рэальных планаў па яе далейшым выкарыстанні, ні дастатковых сродкаў для правядзення рамонтных работ, арганізацыі на яе плошчах гаспадарчай дзейнасці, пераводу ў жылое памяшканне.

Акрамя таго, пакупнікі не надаюць належнай увагі таму, што за невыкананне дагаворных абавязацельстваў прадугледжаны штрафныя санкцыі ў выглядзе выплаты розніцы паміж ацэначным коштам набытай на платнай аснове маёмасці, дзеючай на дату прыняцця рашэння аб яе адчужэнні, павялічанай з улікам індэкса цэн вытворцаў прамысловай прадукцыі вытворча-тэхнічнага прызначэння, і цаной набыцця гэтай маёмасці. Дагавор куплі-продажу пры гэтым скасоўваецца, а маёмасць падлягае вяртанню ў дзяржаўную ўласнасць, у тым ліку з улікам выкананых пакупніком (набывальнікам) неаддзельных паляпшэнняў без узнагароджання кошту затрат на іх. І трэба адзначыць, што сума штрафных санкцый, як правіла, вельмі значная (вымяраецца ў тысячах, а то і дзесятках тысяч рублёў).

Яшчэ адна асаблівасць дадзенай катэгорыі здзелак – абавязак прадаўцоў маёмасці і органаў кіравання, у падпарадкаванні (у сістэме) якіх знаходзяцца прадаўцы маёмасці, ажыццяўляць кантроль за ходам выканання пакупнікамі ўзятых на сябе абавязацельстваў.

Гэтае пытанне знаходзіцца і на пастаянным кантролі камітэта. Асаблівая ўвага надаецца аб'ектам, пакупнікі якіх не прыступаюць да мерапрыемстваў па уцягванні ў гаспадарчы абарот непасрэдна пасля завяршэння афармлення праваўстаноўчых дакументаў ( рэгістрацыі дагавора куплі-продажу, рэгістрацыі пераходу права ўласнасці на набытае маёмасць).

З мэтай ажыццяўлення кантролю ў гэтым напрамку камітэтам даручана гаррайвыканкамам забяспечыць штоквартальнае абследаванне прададзеных з умовамі капітальных будынкаў і, у выпадку неабходнасці, праводзіць працу па прымусе пакупнікоў да выканання абавязацельстваў альбо прапаноўваць разгледзець пытанне добраахвотнага скасавання дагавора куплі-продажу да наступлення кантрольнага тэрміну дзеля пазбягання спагнання штрафных санкцый.

Пакупнікі вельмі неахвотна вяртаюць набытае маёмасць у дзяржаўную ўласнасць, а часцей хадайнічаюць аб пераносе тэрміну, усталяванага для выканання ўмовы продажу, спасылаючыся на аб'ектыўныя абставіны. Неабходна адзначыць, што мясцовыя Саветы дэпутатаў, жадаючы падтрымаць малы і сярэдні бізнес, а таксама грамадзян, якія набылі маёмасць з мэтай пераводу яго ў жылое памяшканне, па выніках разгляду паступаючых заяў прымаюць станоўчыя рашэнні.

Камітэт усім уладальнікам нерухомасці рэкамендуе адказна аднесціся да абавязкаў уласніка, каб потым не пазбавіцца набыцця і добрага настрою.