Новая рэдакцыя Закона аб зваротах грамадзян і юрыдычных асоб

Новая рэдакцыя Закона аб зваротах уступіла ў сілу з 23 студзеня 2016 года.

У Законе аб зваротах пералічваюцца канкрэтныя праваадносіны, на якія яго дзеянне не распаўсюджваецца. Так, Закон аб зваротах не распраўсюджваецца на звароты, якія падлягаюць разгляду ў адпаведнасці з заканадаўствам аб канстытуцыйным судаводства, грамадзянскім, грамадзянскім працэсуальным, гаспадарчым працэсуальным, крымінальна-працэсуальным заканадаўствам, заканадаўствам, якое вызначае парадак адміністрацыйнага працэсу, заканадаўствам аб адміністрацыйных працэдурах. Акрамя гэтага, пункт 1 артыкула 2 Закона дапаўняецца ўказаннем на яго непрымяненне да зваротаў работнікаў да наймальніка.

Закон аб зваротах падрабязна рэгламентуе працэдуру асабістага прыёму, у тым ліку замацоўвае парадак адмовы заяўніку ў асабістым прыёме. У прыватнасці, у пункце 2 артыкула 6 прадугледжваецца, што адмовіць у асабістым прыёме пры звароце па пытаннях, якія адносяцца да кампетэнцыі арганізацыі, могуць толькі службовыя асобы такой арганізацыі, якія праводзяць асабісты прыём.

Таксама Закон аб зваротах дапоўнены ўказаннем на тое, што не толькі службовыя асобы арганізацый, якія праводзяць асабісты прыём, але таксама і работнікі арганізацый, упаўнаважаныя ажыццяўляць папярэдні запіс на асабісты прыём, могуць адмовіць у асабістым прыёме, запісе на асабісты прыём. Гэта дазволіць спрасціць працэдуру арганізацыі і правядзення асабістага прыёму.

Пры гэтым адмова ў асабістым прыёме, запісе на асабісты прыём дапускаецца толькі па падставах, паказаных у абзацах другім — пятым пункта 2 артыкула 6 Закона аб зваротах:
— звароты па пытаннях, якія не адносяцца да кампетэнцыі гэтыхорганизацый;
— звароты ў неўстаноўленыя дні і гадзіны;
— калі заяўніку падчас асабістага прыёму ўжо быў дадзены вычарпальны адказ на цікавыя яму пытанні;
— калі з заяўнікам спынена перапіска па выкладзеных у звароце пытаннях.

З Закона аб зваротах выключана ўказанне на неабходнасць тлумачэння парадку абскарджання рашэнняў аб пакіданні зваротаў без разгляду па сутнасці.

У адпаведнасці з часткай 3 пункта 1 артыкула 18 Закона аб зваротах тлумачэнне парадку абскарджання адказаў на звароты прадугледжана толькі ў выпадку, калі ў пісьмовых адказах на пісьмовыя звароты ўтрымліваюцца рашэнні аб поўным або частковым адказе ва ўдасканаленні зваротаў.

Для забеспячэння ўмоў для ўсебаковага разгляду зваротаў у Законе аб зваротах замацоўваецца вылічэнне ў працоўных днях наступных тэрмінаў:
— пяцідзённы тэрмін для накіравання звароту для разгляду арганізацыям у адпаведнасці з іх кампетэнцыяй і паведамлення заяўнікаў альбо для пакідання звароту без разгляду па сутнасці і паведамлення аб гэтым заяўнікаў з тлумачэннем, у якую арганізацыю і ў якім парадку варта звярнуцца для вырашэння пытанняў, выкладзеных у зваротах (частка першая пункта 3 артыкула 10 Закона аб зваротах);
— пяцідзённы тэрмін для вяртання пісьмовых зваротаў, у якіх абскардзяцца судовыя пастановы, заяўнікам з тлумачэннем ім парадку абскарджання судовых пастаноў (частка другая пункта 3 артыкула 10 Закона аб зваротах);
— пяцідзённы тэрмін для накіравання зваротаў, якія змяшчаюць інфармацыю аб падрыхтоўваемым, які здзяйсняецца або здзейсненым злачынстве альбо іншым правапарушэнні, у адпаведныя праваахоўныя ці іншыя дзяржаўныя органы (пункт 5 артыкула 10 Закона аб зваротах);
— пяцідзённы тэрмін для паведамлення заяўніка аб пакіданні звароту без разгляду па сутнасці (пункт 4 артыкула 15 Закона аб зваротах);
— трохдзённы тэрмін на паведамленне ў вышэйстаячую арганізацыю аб выкананні.

Важным спосабам забеспячэння працэсуальнай эканоміі і прадухілення злоўжывання правам на зварот з'яўляецца магчымасць

спынення з заяўнікам перапіскі па паўторных зваротах. У сувязі з гэтым круг выпадкаў пакідання звароту без разгляду па сутнасці, як падстава спынення перапіскі па паўторных зваротах, дапоўнены ўказаннем на абзацы трэці і чацвёрты пункта 1 артыкула 15 Закона аб зваротах, што дазволіць спыняць перапіску з заяўнікамі, якія неаднаразова звяртаюцца з паўторнымі зваротамі, што не адносяцца да кампетэнцыі арганізацыі.

Істотна дапоўнена вызначэнне тэрміна «паўторны зварот». У адпаведнасці з абзацам 12 артыкула 1 новай рэдакцыі Закона аб зваротах паўторны зварот — пісьмовы або электронны зварот, які паступіў ад аднаго і таго ж заяўніка па адным і тым жа пытанні ў адну і тую ж арганізацыю, у тым ліку накіраваны з іншых арганізацый, альбо заўвага і (або) прапанова, унесеныя ў кнігу заўваг і прапаноў адным і тым жа заяўнікам, па адным і тым жа пытанні, аднаму і таму ж індывідуальнаму прадпрымальніку, якія паступілі на працягу трох гадоў з дня паступлення ў арганізацыю, да індывідуальнага прадпрымальніка першапачатковага звароту, калі на першапачатковы зварот заяўніку быў дадзены адказ (накіравана паведамленне).

У якасці новаўвядзенняў дадзенага вызначэння можна адзначыць наступныя моманты:
— зварот можа быць прызнаны паўторным толькі на працягу трох гадоў з дня паступлення першапачатковага звароту;
— зварот з'яўляецца паўторным не толькі ў выпадку паступлення яго ў адну і тую ж арганізацыю, але і ў выпадку перанакіравання яго па кампетэнцыі з іншых арганізацый;
— зварот з'яўляецца паўторным толькі пры ўмове, калі на першапачатковы зварот быў накіраваны адказ (паведамленне). Гэта вызначэнне карэспандуецца са зменамі і дапаўненнямі, унесенымі ў пункт 1 артыкула 13 Закона аб зваротах у частцы падачы некалькіх ідэнтычных або ўдакладняючых зваротаў.

Апошнім часам на практыцы атрымалі распаўсюджванне выпадкі, калі грамадзяне пры падачы зваротаў пазначаюць несапраўдныя даныя аб заяўніку (неіснуючыя адрасы, прозвішчы, імёны, імя па бацьку і адрасы іншых грамадзян і інш.), што прыводзіць да шырокага разгляду фактычна ананімных зваротаў. Асабліва гэта

характерна для накірунку электронных зваротаў.

У мэтах выключэння падобных сітуацый у Законе аб зваротах прапануецца прызнаваць ананімнымі не толькі звароты, у якіх не пазначаны прозвішча, уласнае імя, імя па бацьку (калі такое маецца) або ініцыялы грамадзяніна або адрас яго месца жыхарства (месца знаходжання) альбо найменне юрыдычнай асобы (поўнае або скарочанае) або яго месца знаходжання, але і звароты, у якіх пазначаныя дадзеныя не адпавядаюць рэчаіснасці.

Пашыраны правы заяўнікаў.

Згодна з абзацам 4 артыкула 7 новай рэдакцыі Закона аб зваротах заяўнікам прадастаўлена права прадстаўляць дадатковыя дакументы і (або) звесткі альбо звяртацца з просьбай аб іх запатрабаванні, у тым ліку ў электроннай форме.

Такое новаўвядзенне ў некаторых выпадках будзе спрыяць аператыўнасці і эфектыўнасці разгляду зваротаў.

Абзацам трэцім артыкула 8 новай рэдакцыі Закона аб зваротах устаноўлена абавязак заяўніка падаваць звароты ў арганізацыі, індывідуальным прадпрымальнікам у адпаведнасці з іх кампетэнцыяй.

У новай рэдакцыі Закона аб зваротах правы арганізацый і індывідуальных прадпрымальнікаў замацаваны ў артыкуле 8-1.

У цяперашні час арганізацыі, індывідуальныя прадпрымальнікі маюць права:
— запытваць ва ўстаноўленым парадку дакументы і (або) звесткі, неабходныя для вырашэння пытанняў, выкладзеных у зваротах;
— звяртацца ў суд для спагнання з заяўнікаў выдаткаў, панесеных у сувязі з разглядам сістэматычна накіраваных (тры і больш раз у працягу года) неабгрунтаваных зваротаў у адну і тую ж арганізацыю, да аднаго і таго ж індывідуальнага прадпрымальніка ад аднаго і таго ж заяўніка, а таксама зваротаў, якія змяшчаюць загадзя ілжывыя звесткі;

Новая рэдакцыя Закона аб зваротах дапускае спагнанне выдаткаў, панесеных арганізацыямі ў сувязі з разглядам неабгрунтаваных зваротаў.

Згодна са артыкулам 19 Закона гэта магчыма ў сувязі з:
— разглядам сістэматычна накіраваных (тры і больш раз у працягу года) неабгрунтаваных зваротаў у адну і тую ж арганізацыю, да аднаго ітаму ж індывідуальнаму прадпрымальніку ад аднаго і таго ж заяўніка; — разглядам зваротаў, якія змяшчаюць загадзя ілжывыя звесткі.

Пры гэтым з заяўнікаў могуць быць спагнаны наступныя расходы: — сумы, якія падлягаюць выплаце экспертам і іншым спецыялістам, прыцягваемым да разгляду зваротаў; — паштовыя расходы; — расходы, звязаныя з выездам на месца разгляду звароту; -іншыя расходы, за выключэннем аплаты працоўнага часу работнікаў, якія разглядаюць звароты.

Пералік расходаў, звязаных з разглядам зваротаў, не з'яўляецца вычарпальным. Спагнанне панесеных расходаў з заяўнікаў ажыццяўляецца ў судовым парадку.

Пункт 1 артыкула 24 Закона аб зваротах прадастаўляе права пакінуць без разгляду па сутнасці і без паведамлення аб гэтым заяўніка заўвагі і (або) прапановы, унесеныя ў кнігу заўваг і прапаноў і не якія адносяцца да дзейнасці арганізацыі, індывідуальнага прадпрымальніка, не якія тычацца якасці вырабляемых (рэалізуемых) імі тавараў, выконваемых работ, якія аказваюцца паслуг.

Памочнік Віцебскага транспартнага пракурора
Янчыленка. Е. В.