Навацыі ў працоўным заканадаўстве

У мэтах абароны працоўных правоў грамадзян і ўдасканалення дзеючага працоўнага заканадаўства 18 ліпеня 2019 года Прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь падпісаны Закон, якім прадугледжаны змяненні ў Працоўны кодэкс Рэспублікі Беларусь. Нягледзячы на тое, што змяненні закранулі больш за 200 артыкулаў, акцэнтаваць увагу хацелася б на найбольш істотных.

Так, у кодэксе з'явілася новая глава 18-1, якой вызначаны асаблівасці рэгулявання працы работнікаў, з якімі заключаюцца кантракты. Па-ранейшаму наймальнік мае права ў межах пяцігадовага тэрміну дзеяння кантракту прадоўжыць кантракт як на адзін год, так і на больш працяглыя тэрміны. Разам з тым, згодна з арт.261-3 Працоўнага кодэкса кожны з бакоў, які заключыў кантракт, не пазней, чым за адзін месяц да заканчэння тэрміну яго дзеяння пісьмова папярэджвае іншы бок аб рашэнні працягнуць або спыніць працоўныя адносіны. З 28.01.2020 працягненне кантракту ў межах пяцігадовага тэрміну яго дзеяння ажыццяўляецца па ўзгадненні бакоў на тэрмін не менш за адзін год, а з работнікам, які не дапускае парушэнняў вытворча-тэхналагічнай, выканальніцкай і працоўнай дысцыпліны, - на тэрмін да заканчэння максімальнага тэрміну дзеяння кантракту.

Такім чынам, наймальнік будзе абавязаны працягнуць кантракт на працяглыя тэрміны, калі і работнік, і наймальнік прымуць узгодненае рашэнне аб працягненні працоўных адносін, заснаваных на кантракце, але калі наймальнікам будзе прынята рашэнне аб спыненні працоўных адносін у сувязі з заканчэннем тэрміну дзеяння кантракту, работнік не будзе мець права патрабаваць іх працягнення.

Зменены падыходы да пытання прыцягнення работнікаў да матэрыяльнай адказнасці. Так, ступень матэрыяльнай адказнасці не будзе залежаць ад таго, які від дагавора заключаны з работнікам: працоўны дагавор ці кантракт. Артыкулам 261-2 Працоўнага кодэкса са зместу кантракту выключаны ўмовы аб поўнай матэрыяльнай адказнасці. Акрамя таго, уведзена паняцце «рэальны ўрон», пад якім разумеецца страта, пагаршэнне або зніжэнне каштоўнасці маёмасці, што цягне неабходнасць для наймальніка прадугледжваць затраты на

аднаўленне, набыццё маёмасці або іншых каштоўнасцей альбо правесці залішнія грашовыя выплаты.

Закрэплены палажэнні, згодна з якімі штрафы, якія спаганяюцца з наймальніка, не павінны кампенсавацца з работнікаў. Разам з тым, наймальнік па сваім распараджэнні можа спагнаць з работніка шкоду ў памеры да трох яго сярэднямесячных заробкаў. У астатніх выпадках пакрыццё шкоды ажыццяўляецца ў судовым парадку.

Закранулі змены і падставы спынення працоўных адносін. Цяпер працоўны дагавор або кантракт можа быць скасаваны за аднаразовыя грубыя парушэнні работнікам працоўных абавязкаў (п. 7 арт. 42 Працоўнага кодэкса), да іх ліку адносяцца:

- прагул (у тым ліку адсутнасць на працы больш за тры гадзіны на працягу працоўнага дня);

- парушэнні вытворча-тэхналагічнай, выканальніцкай або працоўнай дысцыпліны, што пацягнула прычыненне арганізацыі шкоды ў памеры, што перавышае тры налічаныя сярэднямесячныя заробкі работнікаў Рэспублікі Беларусь;

- прычыненне работнікам у сувязі з выкананнем працоўных абавязкаў дзяржаве, юрыдычным і (або) фізічным асобам маёмаснай шкоды, устаноўленай рашэннем суда, якое ўступіла ў законную сілу;

- неаднаразовае (два і больш разы на працягу шасці месяцаў) парушэнне ўстаноўленага заканадаўствам парадку разгляду зваротаў грамадзян і юрыдычных асоб, а таксама неправамерны адмова ў разглядзе адпаведных кампетэнцыі дзяржаўнага органа зваротаў грамадзян і юрыдычных асоб;

- незаконнае прыцягненне да адказнасці грамадзян і юрыдычных асоб;

- неаднаразовае (два і больш разы на працягу шасці месяцаў) прадстаўленне ва ўпаўнаважаныя органы непоўных або недаставерных звестак.

Па-ранейшаму актуальнымі застаюцца пытанні своечасовага і аб'ектыўнага вырашэння працоўных спрэчак. У сувязі з гэтым артыкул 234 Працоўнага кодэкса дапоўнены новай часткай, згодна з якой індывідуальныя працоўныя спрэчкі, бокам якіх з'яўляецца кіраўнік арганізацыі, які выступае ў якасці работніка арганізацыі, разглядаюцца не камісіямі па працоўных спрэчках, а толькі судамі.

Пашырана кампетэнцыя камісіі па працоўных спрэчках (ч.2 арт.236 Працоўнага кодэкса), якія надзелены паўнамоцтвамі па разглядзе працоўных спрэчак аб прымяненні мер дысцыплінарнага спагнання, за выключэннем звальнення.

Акрамя таго, разгляд працоўных спрэчак па заявах работнікаў аб адмове наймальніка ў складанні акта аб няшчасным выпадку альбо нязгодзе з яго зместам цяпер могуць разглядацца не толькі судом, але і Дэпартаментам дзяржаўнай інспекцыі працы.

Пракурор аддзела па наглядзе за
выкананнем заканадаўства
і законнасцю прававых актаў
пракуратуры вобласці
Таццяна Іванова