Новае ў Законе «Аб аператыўна-вышуковай дзейнасці»
З 25 студзеня 2016 года ўступіў у сілу новы Закон Рэспублікі Беларусь «Аб аператыўна-вышуковай дзейнасці», прыняты парламентам краіны 15 ліпеня 2015 года.
Згодна з гэтым Законам аператыўна-вышуковай дзейнасцю (АВД) у нашай краіне маюць права займацца толькі восем дзяржаўных праваахоўных органаў, у тым ліку органы ўнутраных спраў, дзяржаўнай бяспекі, фінансавых расследаванняў, пагранічнай службы, мытні. Пералік гэтых органаў з'яўляецца вычарпальным, таму ніякія іншыя арганізацыі, у тым ліку прыватныя агенцтвы і іншыя структуры, займацца такой дзейнасцю не могуць.
Новым Законам вызначаны правы і абавязкі органаў, якія ажыццяўляюць аператыўна-вышуковую дзейнасць, гарантыі правоў і свабод грамадзян пры яе ажыццяўленні, а таксама прававы статус грамадзян, якія аказваюць садзейнічанне гэтым праваахоўным органам.
Зменены пералік аператыўна-вышуковых мерапрыемстваў, якія маюць права праводзіць суб'екты АВД, умовы і парадак іх правядзення, хоць гэта больш датычыцца саміх органаў, якія займаюцца АВД, і органаў пракуратуры, якія па Законе ўпаўнаважаны ажыццяўляць нагляд за выкананнем законнасці пры яе ажыццяўленні. І тыя, і іншыя нормы Закона ведаюць і ўжо паспяхова прымяняюць, таму хацелася б праінфармаваць аб тых нормах Закона, якія датычацца грамадзян і іншых юрыдычных асоб, якія ў той ці іншай ступені могуць быць прычынныя да правядзення АВД.
Часткай 2 артыкула 11 новага Закона «Аб аператыўна-вышуковай дзейнасці» ўпершыню вызначаны абавязкі іншых арганізацый у сувязі з ажыццяўленнем АУД, чаго не было ў раней дзеючым заканадаўстве. Так, арганізацыі абавязаны прадастаўляць органам, якія ажыццяўляюць АУД, бязвыплатна звесткі з баз даных, якімі яны валодаюць, уносіць у іх змяненні па патрабаванні суб'ектаў АУД, вырабляць па іх пісьмовым запыце неабходныя дакументы, аказваць садзейнічанне ў стварэнні і функцыянаванні легендаваных арганізацый. Пры гэтым выкарыстанне староннімі арганізацыямі сродкаў негласнага атрымання (фіксацыі) інфармацыі Законам забаронена.
Новым Законам, чаго не было ў ранейшым Законе, вызначаны меры па забеспячэнні бяспекі ў дачыненні да грамадзян, якія аказваюць або аказвалі садзейнічанне на канфідэнцыйнай аснове органам, якія ажыццяўляюць АУД, у прыватнасці, прадугледжана прымяненне асабістай аховы, аховы жылля і маёмасці, часовае змяшчэнне ў бяспечнае месца, перасяленне на іншае месца жыхарства, змяненне персанальных даных і іншыя меры забеспячэння бяспекі. Пры гэтым кожная з іх дэталізавана ў асобных артыкулах Закона.
Захавана ў новым Законе правіла аб уключэнні перыяду канфідэнцыйнага супрацоўніцтва грамадзяніна з органам АУД на проціпастаўленчай аснове ў працоўны стаж.
У якасці меры сацыяльнай абароны вызначаны канкрэтны памер аднаразовай дапамогі сям'і грамадзяніна, які аказваў канфідэнцыйнае садзейнічанне органу АУД на проціпастаўленчай аснове і загінуў пры выкананні дадзенага проціпастаўлення, - грашовае ўтрыманне за 10 гадоў. Пры атрыманні цялесных пашкоджанняў такім грамадзянінам, якія выключаюць яго далейшае супрацоўніцтва з органам АУД на канфідэнцыйнай аснове, памер дапамогі вызначаны да 5-гадовага грашовага ўтрымання. Сродкі на гэтыя выплаты прадугледжваюцца ў рэспубліканскім бюджэце.
У цэлым, новы Закон «Аб аператыўна-вышуковай дзейнасці» больш дэталёва і канкрэтна рэгламентаваў яе ажыццяўленне і будзе спрыяць павышэнню эфектыўнасці работы праваахоўных органаў па выяўленні і спыненні злачынстваў, абароне канстытуцыйнага ладу Рэспублікі Беларусь, правоў і свабод яе грамадзян.
Старшы памочнік пракурора вобласці
па наглядзе за выкананнем заканадаўства
аб дзяржаўнай бяспецы В.Н.Белоус