Аб прымяненні палажэнняў Дэкрэта Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 15.12.2014 № 5 «Аб узмацненні патрабаванняў да кіруючых кадраў і работнікаў арганізацый» і Працоўнага кодэкса
За здзяйсненне дысцыплінарнага праступку наймальнік можа прымяніць да работніка наступныя меры дысцыплінарнага спагнання:
1) заўвага;
2) вымова;
3) звальненне (пункты 4,5,7,8 і 9 артыкула 42,пункты 1 і 5-1 артыкула 47).
У адпаведнасці з падпунктам 3.3 пункта 3 Дэкрэта Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 15.12.2014 №5 «Аб узмацненні патрабаванняў да кіруючых кадраў і работнікаў арганізацый» (далей – Дэкрэт №5) кіраўнікі арганізацый управе прымяняць да работнікаў, якія парушылі вытворча-тэхналагічную, выканальніцкую або працоўную дысцыпліну, у якасці меры дысцыплінарнага спагнання тое, што пазбаўляе цалкам або часткова дадатковых выплат стымулюючага характару на тэрмін 12 месяцаў.
Паколькі ў Працоўны кодэкс змены не ўнесены, таму ў загадзе аб накладанні дысцыплінарнага спагнання ў выглядзе тое, што пазбаўляе дадатковых выплат, варта спасылацца на Дэкрэт №5.
Працоўны дагавор можа быць спынены па падставах, прадугледжаных Працоўным кодэксам. З асобнымі катэгорыямі работнікаў працоўны дагавор (кантракт) можа быць спынены па падставах, прадугледжаных спецыяльнымі заканадаўчымі актамі – у прыватнасці, Дэкрэтам №29, Законам Рэспублікі Беларусь «Аб дзяржаўнай службе ў Рэспубліцы Беларусь», палажэннямі аб праходжанні службы, зацверджанымі Указамі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь.
Пры звальненні па падставах, устаноўленых у п. 6 Дэкрэта №5, якія ўжо прадугледжаны ў заканадаўчых актах, спасылка павінна рабіцца на адпаведны заканадаўчы акт. Напрыклад, пры звальненні за прагул робіцца спасылка на п.5 арт. 42 Працоўнага кодэкса, пры звальненні за здзяйсненне правіннасці, несумяшчальнай з знаходжаннем на дзяржаўнай службе, - на падпункт 1.9 п.1 арт. 40 Закона Рэспублікі Беларусь «Аб дзяржаўнай службе ў Рэспубліцы Беларусь».
Пры звальненні па новых падставах, уведзеных непасрэдна Дэкрэтам №5, да ўнясення змяненняў у Працоўны кодэкс варта спасылацца на адпаведную норму Дэкрэта №5.
У адпаведнасці з пунктам 1 арт. 47 Працоўнага кодэкса з кіраўніком арганізацыі (адасобленага падраздзялення) і яго намеснікамі, галоўным бухгалтарам і яго намеснікамі працоўны дагавор (кантракт) можа быць спынены ў выпадку аднаразовага грубага парушэння працоўных абавязкаў. Пералік парушэнняў, якія з'яўляюцца грубымі, у заканадаўстве не вызначаны, аднак у падпункце 4.2 п. 4 Дэкрэта №5 устаноўлены выпадкі парушэння працоўнай дысцыпліны, якія цягнуць безумоўнае прыцягненне кіраўніка арганізацыі да дысцыплінарнай адказнасці аж да звальнення з займанай пасады.
Пунктам 7 Дэкрэта №5 вызначаецца парадак звальнення работніка па дыскрэдытуючых абставінах, які адпавядае таксама палажэнням арт. 199 Працоўнага кодэкса. Так, да звальнення работніка па дыскрэдытуючых абставінах наймальнік абавязаны правесці праверку дапушчаных ім парушэнняў, вынікі якой аформіць актам (службовай запіскай), а таксама запатрабаваць пісьмовае тлумачэнне
работніка. Варта адзначыць, што для звальнення, якое адносіцца да дысцыплінарнага спагнання згодна арт. 198 Працоўнага кодэкса, неабходна таксама выконваць тэрміны прымянення дысцыплінарнага спагнання ў выглядзе звальнення, устаноўленыя арт. 200 Працоўнага кодэкса.У той жа час, кіруючыся п. 32 пастановы Пленума Вярхоўнага Суда Рэспублікі Беларусь ад 29.03.2001 № 2 «Аб некаторых пытаннях прымянення судамі заканадаўства аб працы», невыкананне устаноўленага парадку прыцягнення да дысцыплінарнай адказнасці (невыкананне наймальнікам абавязку запытаць пісьмовае тлумачэнне ад работніка і няатрыманне такога тлумачэння, а таксама адсутнасць акта (службовай запіскі) не з'яўляецца самастойнай падставай для адмены дысцыплінарнага спагнання (у тым ліку звальнення), калі факт парушэння працоўнай дысцыпліны пацверджаны наймальнікам адпаведнымі доказамі.
Згодна з ч. 4 арт. 198 Працоўнага кодэкса права выбару меры дысцыплінарнага спагнання належыць наймальніку. Пры выбары меры дысцыплінарнага спагнання павінны ўлічвацца цяжкасць дысцыплінарнага праступку, абставіны, пры якіх ён учынены, папярэдняя праца і паводзіны работніка на вытворчасці.
Дадзенае правіла не прымяняецца да выпадкаў, калі учыненне пэўнага дысцыплінарнага праступку цягне прымяненне канкрэтнай меры дысцыплінарнага спагнання. Напрыклад, згодна з падпунктам 1.4 п. 1 Дырэктывы Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 11.03.2004 № 1 «Аб мерах па ўмацаванні грамадскай бяспекі і дысцыпліны» неабходна забяспечыць безумоўнае прыцягненне работнікаў арганізацый да дысцыплінарнай адказнасці аж да звальнення за з'яўленне на працы ў стане алкагольнага, наркатычнага або таксічнага ап'янення, а таксама распіццё спіртных напояў, ужыванне наркатычных сродкаў, псіхатропных рэчываў, іх аналагаў, таксічных рэчываў у працоўны час або па месцы працы; парушэнне патрабаванняў па ахове працы, якое пацягнула калецтва або смерць іншых работнікаў.
Начальнік аддзела па наглядзе за
адпаведнасцю закону судовых
пастановаў па грамадзянскіх справах
старэйшы саветнік юстыцыі І.Н. Ціткава