Аб асаблівасцях пакрыцця матэрыяльнай шкоды работнікам
Згодна з арт. 404 Працоўнага кодэкса Рэспублікі Беларусь (далей – ТК) работнікі нясуць матэрыяльную адказнасць у поўным памеры шкоды, прычыненай па іх віне наймальніку, у выпадках, калі паміж работнікам і наймальнікам у адпаведнасці з артыкулам 405 сапраўднага Кодэкса заключаны пісьмовы дагавор аб прыняцці на сябе работнікамі поўнай матэрыяльнай адказнасці за невыкананне захаванасці маёмасці і іншых каштоўнасцей, перададзеных яму для захоўвання або для іншых мэт.
У адпаведнасці з ч.1 арт. 406 ТК пры сумесным выкананні работнікамі асобных відаў работ, звязаных з захоўваннем, апрацоўкай, продажам (адпускам), перавозкай або прымяненнем у працэсе вытворчасці перададзеных ім каштоўнасцей, калі немагчыма разгранічыць матэрыяльную адказнасць кожнага работніка і заключыць з ім дагавор аб поўнай матэрыяльнай адказнасці, можа ўводзіцца калектыўная (брыгадная) матэрыяльная адказнасць.
Адно з віцебскіх ААТ звярнулася з іскам у суд, у якім прасіла спагнаць з грузчыка, які працаваў у краме, шкоду, прычыненую ў выніку недастачы таварна-матэрыяльных каштоўнасцей. Падставай да спагнання з'явіўся, на думку пазоўніка, заключаны з грузчыкам дагавор аб калектыўнай матэрыяльнай адказнасці за невыкананне захаванасці даручаных таварна-матэрыяльных каштоўнасцей.
Рашэннем суда заяўленыя патрабаванні задаволены.
Дадзенае рашэнне з'яўляецца незаконным у сувязі з няправільным прымяненнем судом норм матэрыяльнага права.
Пры вынясенні рашэння суд не ўлічыў, што для ўвядзення калектыўнай (брыгаднай) матэрыяльнай адказнасці неабходна, каб у абавязкі кожнага работніка калектыву (брыгады) ўваходзіла адна з пералічаных у арт. 406 ТК абавязкаў (захоўванне, апрацоўка, продаж, адпуск, перавозка або прымяненне ў працэсе вытворчасці перададзеных таварна-матэрыяльных каштоўнасцей). Работнікі, у працоўныя адносіны якіх выкананне ўказаных відаў работ не ўваходзіць, не падлягаюць уключэнню ў такі пералік.
З матэрыялаў справы вынікае, што ў рабочай інструкцыі грузчыка, зацверджанай наймальнікам і падпісанай адказчыкам пры працаўладкаванні, у яго працоўныя абавязкі ўваходзяць пагрузачна-разгрузачныя работы. Даказацельстваў перадачы адказчыку матэрыяльных каштоўнасцей, альбо выкананне іншага віду работ бокам, які падаў іск, суду не прадстаўлена.
Улічваючы характарыстыкі работ грузчыка, якія змяшчаюцца ў выданні Адзінага та рифна-кваліфікацыйнага даведніка работ і прафесій рабочых, зацверджаным пастановай Міністэрства працы і сацыяльнай абароны Рэспублікі Беларусь ад 30.03.2004 №33, а таксама распрацаваную наймальнікам на яго аснове рабочую інструкцыю грузчыка, прававых падстаў для заключэння з адказчыкам дагавора аб калектыўнай матэрыяльнай адказнасці не мелася, паколькі да працоўных абавязкаў грузчыка ставіцца выкананне пагрузачна-разгрузачных работ, якія непасрэдна не звязаны са захоўваннем, апрацоўкай, продажам, адпускам, перавозкай або прымяненнем у працэсе вытворчасці перададзеных таварна-матэрыяльных каштоўнасцей.
У сувязі з няправільным прымяненнем норм матэрыяльнага права судом апеляцыйнай інстанцыі па пратэсце пракурора рашэнне суда адменена, па справе вынесена новае рашэнне аб адмове ААТ ва ўдасканаленні заяўленых патрабаванняў.
Старшы пракурор аддзела пракуратуры Віцебскай вобласці па наглядзе за адпаведнасцю закону судовых пастановаў па грамадзянскіх справах М.В. Духнова