Адказнасьць за прысвойваньне знойдзенай маёмасьці
У апошнія гады часцей сталі выпадкі крадзяжу грамадзянамі маёмасці, забытай у крамах, на прыпынках, у іншых грамадскіх месцах. Адчуваючы прагу нажывы, асобы не робяць спробаў паведаміць аб знаходцы прадаўцу, ахоўніку, адміністратару крамы, іншым суграмадзянам, што знаходзяцца побач, а наўмысна завалодваюць пакінутай без нагляду (забытай) маёмасцю.
Часцей за ўсё аб'ектамі злачынства становяцца кашалькі і мабільныя тэлефоны. Зламыснікі, мяркуючы, што за іх дзеяннямі ніхто не назірае і ўстанавіць іх не ўяўляецца магчымым, завалодваюць пакінутай маёмасцю з карыслівых меркаванняў. У далейшым такія асобы разлічваюць на тое, што ў выпадку выкрыцця яны змогуць высунуць версію аб знаходцы і пазбегнуць устаноўленай законам адказнасці.
Менавіта на гэта разлічваў жыхар аднаго з гарадоў вобласці, калі, знаходзячыся ў краме, заўважыў пакінуты на прылаўку кашалёк. У момант, калі ўвага прадаўшчыцы было адцягнута ад прылаўка, апошні завалодаў пакінутым кашальком.
Як устаноўлена з запісу відэаназірання, мужчыну хапіла аднаго імгнення, каб завалодаць чужой маёмасцю і схаваць яго ў сваю сумку. Апошняга не збянтэжыла, што за некалькі хвілін да крадзяжу каля касы знаходзілася пакупніца, якая і забыла сваю маёмасць. У дачыненні да апошняга ўзбуджана крымінальная справа па ч.1 арт. 205 КК Рэспублікі Беларусь, якая прадугледжвае максімальнае пакаранне ў выглядзе пазбаўлення волі на тэрмін да трох гадоў.
Разам з тым, неабходна ўсведамляць, што нават згубленая маёмасць не з'яўляецца бяздомнай, яна належыць канкрэтнаму уладальніку, які, магчыма, у гэты момант і робіць спробы да яе пошуку.
У выпадку, калі асоба забірае сабе знойдзеную маёмасць, яна адназначна ўсведамляе, што дадзеная маёмасць (кашалёк, тэлефон) ёй дакладна не належыць. У такой сітуацыі дзеянні грамадзяніна ўтвараюць склад адміністрацыйнага правапарушэння, прадугледжанага арт. 10.6 КаАП Рэспублікі Беларусь, у адпаведнасці з якой прысваенне знойдзенай заведама маёмасці або скарбу цягне папярэджанне або накладанне штрафу ў памеры да 5 базавых велічынь.
Як жа паступіць добрасумленнаму
грамадзяніну, каб у выпадку выяўлення забытай маёмасці паступіць правільна? І ўладальніку аказаць дапамогу і самому не трапіць у «непрыемную» гісторыю?У гандлёва-забаўляльных цэнтрах, крамах, кінатэатрах іншых установах усё проста, дастаткова паведаміць любога работніка аб знаходцы, які ў наступным і будзе несці адказнасць за яе захаванасць. Для асобы, якая не мае намеру выкрасці чужое, дадзеныя дзеянні не складуць асаблівых цяжкасцей.
У любым выпадку, дзеянні асобы, якая знайшла чужую маёмасць, падрабязна рэгламентаваны артыкулам 228 Грамадзянскага кодэкса Рэспублікі Беларусь.
Так, той, хто знайшоў згубленую рэч, об'язан неадкладна паведаміць аб гэтым асобу, якая страціла яе, або уладальніка рэчы, або каго-небудзь іншага з вядомых яму асоб, якія маюць права атрымаць яе, і вярнуць знойдзеную рэч гэтаму твару. Калі рэч знойдзена ў памяшканні або на транспарце, яна падлягае здачы асобе, якая прадстаўляе ўладальніка гэтага памяшкання або сродкі транспарту. У гэтым выпадку асоба, якой здадзена знаходка, набывае правы і нясе абавязкі асобы, якая знайшла рэч.
У выпадку, калі асоба, якая мае права запатрабаваць вяртання знойдзенай рэчы, або месца яго знаходжання невядомыя, той, хто знайшоў рэч, об'язан заявіць аб знаходцы ў орган унутраных спраў або орган мясцовага кіравання і самакіравання.
Той, хто знайшоў рэч мае права захоўваць яе ў сябе або здаць на захоўванне ў орган унутраных спраў, орган мясцовага кіравання і самакіравання або пазначанай ім асобе.
У адпаведнасці з ч.2 арт. 230 Грамадзянскага кодэкса Рэспублікі Беларусь той, хто знайшоў рэч, мае права запатрабаваць ад асобы, упаўнаважанай на атрыманне рэчы, узнагароджанне за знаходку ў памеры да дваццаці працэнтаў кошту рэчы. Калі знойдзеная рэч уяўляе каштоўнасць толькі для асобы, упаўнаважанай на яе атрыманне, памер узнагароджання вызначаецца па пагадненні з гэтай асобай, а ў выпадку недасягнення пагаднення - судом.
Права на ўзнагароджанне не ўзнікае, калі той, хто знайшоў рэч, не заявіў аб знаходцы або паспрабаваў яе ўтаіць.
Начальнік аддзела па наглядзе за дазнаннем
і аператыўна-вышуковай дзейнасцю
Васіль Парусаў