Адказ за ўхіленне ад прызыву на вайсковую службу

За 2017 год гэта ўжо другі выпадак ухілення грамадзяніна прызыўнога ўзросту ад мерапрыемстваў прызыву на вайсковую службу, які разглядаўся пры ўдзеле Віцебскай транспартнай пракуратуры. У дадзеным выпадку прызыўнік асуджаны за ухіленне ад мерапрыемстваў прызыву на вайсковую службу па ч. 1 арт. 435 Крымінальнага кодэкса Рэспублікі Беларусь, гэта значыць пры адсутнасці такіх кваліфікуючых прыкмет ухілення, як здзяйсненне яго шляхам прычынення сабе цялеснага пашкоджання, сімуляцыі захворвання, падлогу дакументаў або іншага падману. Пры наяўнасці ж такіх прыкмет строгасць пакарання за здзейсненае злачынства істотна ўзрастае (па ч. 2 арт. 435 КК Рэспублікі Беларусь прадугледжана пакаранне ў выглядзе пазбаўлення волі тэрмінам на 5 гадоў). У сувязі з гэтым прызыўнікам выразна варта разумець, што неяўка без паважных прычын па позве ваеннага камісарыята на мерапрыемствы прызыву альбо здзяйсненне іншых дзеянняў, звязаных з ухіленнем ад мерапрыемстваў прызыву, цякуць за сабой устаноўленую законам адказнасць. Пры гэтым у кожнага, нават у выпадку здзяйснення падобных дзеянняў, заўсёды ёсць магчымасць пазбегнуць крымінальнай адказнасці. Да прыкладу, добраахвотна з'явіўшыся ў ваенны камісарыят да заканчэння прызыву, малады чалавек, які ўхіляўся ад мерапрыемстваў прызыву, можа быць, падвергнуты толькі адміністрацыйнай адказнасці па арт. 25.1 Кодэкса РэспублікіБеларусь аб адміністрацыйных правапарушэннях. У пэўных выпадках прызыўнік можа быць вызвалены ад крымінальнай адказнасці, калі зробленае з'явілася следствам збегу цяжкіх абставін. Артыкулам 10 Закона Рэспублікі Беларусь «Аб воінскім абавязку і воінскай службе» прадугледжаны таксама пералік прычын, якія прызнаюцца ўважлівымі ў выпадку нез'яўлення на мерапрыемствы прызыву на воінскую службу: калецтва (раненне, траўма, контузія) або захворванне грамадзяніна, звязаныя з стратай ім працаздольнасці; цяжкі стан здароўя бацькі, маці, айчыма, мачыхі, жонкі, мужа, сына, дачкі, родных брата ці сястры, дзяда, бабулі, апекуна грамадзяніна альбо ўдзел у пахаванні названых асоб; перашкода, што ўзнікла ў выніку дзеяння непераадольнай сілы, або іншая акалічнасць, якая не залежыць ад волі грамадзяніна; іншыя прычыны, прызнаныя ўважлівымі прызыўнай камісіяй або судом. Прычыны нез'яўлення павінны быць пацверджаны дакументамі адпаведных органаў.

Зыходзячы з гэтага, неабходна разумець, што пры наяўнасці аб'ектыўных абставін, якія перашкаджаюць з'яўленню на мерапрыемствы прызыву, неабходна своечасова паведамляць аб іх у прызыўную камісію. Артыкулам 39 вышэйназванага Закона прама прадугледжана, што ў такіх выпадках прызыўнік абавязаны прыбыць у ваенны камісарыят і прадставіць дакументы, якія пацвярджаюць прычыны нез'яўлення, на працягу 5 працоўных дзён пасля заканчэння абставін, якія перашкаджаюць з'яўленню на мерапрыемствы прызыву. У адваротным выпадку прызыўнік можа быць прыцягнуты да адказнасці, прадугледжанай заканадаўствам. Неабходна таксама адзначыць, што артыкуламі 31 і 32 Закона прадугледжаны шырокі пералік падстаў для вызвалення грамадзян ад прызыву на воінскую службу або прадастаўлення ім адтэрміноўкі прызыву ў сувязі са станам здароўя прызыўніка, сямейным становішчам, працягам ім адукацыі або атрыманнем спецыяльнасці, праходжаннем альтэрнатыўнай службы, ажыццяўленнем службовай дзейнасці, а таксама ў сувязі з прыцягненнем да крымінальнай адказнасці. Па апошняй з названых падстаў прызыву на воінскую службу асобы не падлягаюць на перыяд ажыццяўлення ў дачыненні да іх крымінальнагапераследу, разгляду судом крымінальнай справы, адбыцця пакарання і наяўнасці судзімасці. Пасля зняцця або пагашэння судзімасці прызыўнік зноў можа быць выкліканы на мерапрыемствы прызыву, а ў выпадку ўхілення ад іх – прыцягнуты да крымінальнай адказнасці.

У сувязі з выкладзеным хочацца ў чарговы раз заклікаць грамадзян прызыўнога узросту, каб пазбегнуць лішніх праблем з законам, не ўхіляцца ад мерапрыемстваў прызыву на вайсковую службу і, перш за ўсё, своечасова з'яўляцца па выкліках у ваенны камісарыят і прадстаўляць у прызыўную камісію дакументы, якія сведчаць як аб паважнасці прычын нез'яўлення па выкліку, калі такія факты мелі месца, так і аб падставах для вызвалення ад прызыву або прадастаўлення адтэрміноўкі прызыву на вайсковую службу. Пры поўнай жа адсутнасці ў канкрэтных прызыўнікоў жадання праходжання тэрміновай вайсковай службы, хацелася б параіць ім вырашаць сітуацыю, якая склалася, выключна законнымі спосабамі (працягнуць навучанне, паступіць на альтэрнатыўную службу, паведаміць прызыўнай камісіі аб наяўнасці ў іх захворванняў, якія перашкаджаюць прызыву, і прайсці неабходнае медыцынскае абследаванне).

Памочнік Віцебскага транспартнага пракурора
малодшы саветнік юстыцыі В.В. Шэвяртоўская