Прававы лікбез. Пытанні прафілактыкі сямейнага гвалту

Сямейнае гвалтоўнае ўчынкі з'яўляецца адным з актуальных пытанняў, якое сістэматычна абмяркоўваецца ў грамадстве.

Значную ролю ў прафілактыцы сямейнага гвалту адыгрывае своечасовае выяўленне названых фактаў і прыцягненне вінаватых асоб да ўстаноўленай законам адказнасці.

Кодэкс Рэспублікі Беларусь аб адміністрацыйных правапарушэннях апроч адказнасці за наўмыснае прычыненне цялеснага пашкоджання, не пацягнуўшага за сабой кароткачасовага расстройства здароўя або нязначнай устойлівай страты працаздольнасці, утрымлівае спецыяльную норму, якая прадугледжвае адказнасць за нанясенне пабояў, не пацягнуўшых прычыненне цялесных пашкоджанняў, наўмыснае прычыненне болю, фізічных або псіхічных пакутаў, учыненых у дачыненні да блізкага сваяка альбо члена сям'і, калі ў гэтых дзеяннях адсутнічае склад злачынства.

Названыя дзеянні кваліфікуюцца па ч.2 арт.9.1 КоАП Рэспублікі Беларусь.  

Згодна арт.4.5 КоАП Рэспублікі Беларусь адміністрацыйны працэс па гэтым артыкуле можа быць пачаты і адказнасць па ім наступае толькі пры наяўнасці заявы пацярпелага асобы альбо яго законнага прадстаўніка аб прыцягненні правапарушальніка да адміністрацыйнай адказнасці.

Аднак не заўсёды пацярпелыя могуць самастойна абараніць свае інтарэсы, будучы залежнымі ад парушальнікаў сямейнага спакою, альбо не жадаючы прыцягваць іх да адказнасці па іншых прычынах. Тым самым ахвяры гвалту ствараюць перадумовы для далейшых скандалаў і прымянення да іх сямейнымі дэбашырамі фізічнай сілы, паколькі замалчванне існуючых праблем спараджае з'яўленне ў парушальнікаў пачуцця непакаранасці і ўседазволенасці.

У сувязі з гэтым ПІКоАП Рэспублікі Беларусь прадугледзеў выключэнне з агульнага правіла пачатку адміністрацыйнага працэсу па справах, узбуджаных толькі па патрабаванні пацярпелага. Згодна ч.1 арт.9.4 ПІКоАП Рэспублікі Беларусь арт.9.1 КоАП Рэспублікі Беларусь з'яўляецца адзіным артыкулам, па якім адміністрацыйны працэс незалежна ад жадання пацярпелага можа быць пачаты пракурорам альбо па яго пісьмовым даручэнні органам, які вядзе адміністрацыйны працэс.

Дадзенае адступленне ад правіла прызначана для абароны пацярпелых, пазбаўленых па якіх-небудзь прычынах магчымасці зрабіць гэта самастойна альбо не жадаючых гэтага рабіць, падвяргаючы пры гэтым сваё жыццё і здароўе небяспецы.

Пачаты такім чынам адміністрацыйны працэс не падлягае спыненню ў выпадку прымірэння пацярпелага (законнага прадстаўніка) з парушальнікам і забяспечвае неадваротнасць пакарання вінаватага асобы за ўчыненыя супрацьпраўныя дзеянні ў сям'і.

Старэйшы пракурор аддзела па наглядзе
за выкананнем заканадаўства і
законнасцю прававых актаў
І.Крукоўская