Цікавыя факты пра Віцебшчыну

Тэлеперадача «Гарады Беларусі» канала «Беларусь 24» запрашае ў займальнае падарожжа па славутасцях беларускіх гарадоў

Віцебск

Полацк

Орша

Глыбокае

Паставы

Браслаў

Лепель

Талачын

Дзісна

Старажытныя валуны Беларускага Паазер'я

Віцебская вобласць займае першае ў Беларусі месца па колькасці і плошчы азёр. Невыпадкова яе адносяць да Беларускага Паазер'я. На тэрыторыі Віцебшчыны размешчана 1894 азёры, у тым ліку самая буйная ў краіне азёрная група – Браслаўскія азёры.

Сучасны рэльеф Віцебскай вобласці сфарміраваўся падчас адступлення апошняга ледавіка. Канчаткова ледніковы перыяд завяршыўся 14 тысяч гадоў таму. Ён пакінуў пасля сябе на Віцебшчыне пагоркі, марэнныя грады, шматлікія рэкі, азёры і балоты. Нямымі сведкамі гэтага з'яўляюцца і шматлікія абломкі скандынаўскіх гор – велізарныя валуны – якіх так шмат у рэгіёне.

Велізарныя камяні на язычных землях заўсёды былі прадметам асаблівай цікавасці і пакланення. Дагэтуль у Беларусі можна ўбачыць унікальныя валуны з крыжамі, старажытнымі надпісамі і нават рунамі.

Самы вялікі валун знаходзіцца ў Шумілінскім раёне, каля вёскі Горкі. Яго даўжыня – 11 метраў, шырыня – 5,6 метра.

Бачная вышыня – 3 метры. Вучоныя дагэтуль не ведаюць яго дакладны памер, камень вельмі глыбока ўвайшоў у зямлю. Вядома, што падземная частка – не менш за тры метры ў даўжыню.

А вось самы шанаваны – Барысаў камень у Полацку. У 1981 годзе яго знайшлі за 5 кіламетраў ад горада і ўсталявалі побач з Сафійскім саборам. Гэты 8-метровы помнік эпіграфікі XII стагоддзя не пазбаўлены ўвагі турыстаў і палачан, якія прыходзяць загадаць запаветнае жаданне, прытуліўшыся да старажытнага каменя. Многія вераць у яго гаючыя ўласцівасці.

Колыбель белорусской государственности

Віцебшчына – калыска беларускай дзяржаўнасці. Менавіта тут у IX стагоддзі з'явілася першае дзяржаўнае ўтварэнне на беларускіх землях – Полацкае княства.

Для развіцця Полацка і іншых гарадоў рэгіёна велізарнае значэнне меў старажытны гандлёвы шлях ”з варагаў у грэкі“, які злучаў краіны Балтыйскага мора з Візантыяй, Хазарскім каганатам і іншымі буйнымі дзяржавамі Усходу. Пра значэнне гэтага гандлёвага шляху сведчаць шматлікія скарбы таго часу, знойдзеныя на Віцебшчыне.

У г.Полацку размешчаны Спаса-Еўфрасіннеўскі манастыр, на тэрыторыі якога знаходзіцца Спаса-Праабражэнская царква – захаваны помнік дойлідства ХІІ стагоддзя. У манастыры спачываюць мошчы прападобнай Ефрасінні Полацкай, знаходзіцца копія знакамітага Крыжа, створанага ў XII стагоддзі ювелірам Лазарам Богшам і які з'яўляецца сімвалам духоўнасці беларусаў.

Дважды цэнтр Еўропы

За права называцца геаграфічным цэнтрам Еўропы ідзе барацьба адразу некалькіх краін, у кожнай з якіх усталяваны памятны знак на той самай гіпатэтычнай кропцы. Але, у адрозненне ад украінцаў, палякаў і літоўцаў, жыхары Віцебскай вобласці ганарацца тым, што менавіта на тэрыторыі іх рэгіёну знаходзіцца не адзін цэнтр Еўропы, а адразу два. Першы, па разліках вучоных, зробленых у 2000 годзе, прыйшоўся на сярэдзіну возера Шо.

У маі 2008 года ў цэнтры Полацка быў усталяваны памятны знак, які сведчыць, што цэнтр кантынента знаходзіцца ў старажытным горадзе, побач з поштай, дзе і выдаюць адпаведны сертыфікат усім, хто наведаў гэтае месца…

Крэпасць на ўсходніх рубяжах ВКЛ

У перыяд Вялікага Княства Літоўскага найбуйнейшым горадам рэгіёну становіцца Віцебск. У гады праўлення князя Альгерда, які з 1320 г. быў князем віцебскім (фота помніка) у горадзе праявіліся каменныя замкі (амаль 2 кіламетры мураваных сцен і вежаў), што зрабіла Віцебск найбуйнейшай крэпасцю на ўсходніх рубяжах ВКЛ.

Візітнай карткай Віцебшчыны з'яўляюцца шматлікія архітэктурныя помнікі ў стылі віленскага барока. Да іх адносяцца Віцебская ратуша, Васкрэсенская царква і Свята-Успенскі сабор у Віцебску, Свята-Пакроўская Царква ў Талочыне, Сафійскі сабор у Полацку, Петрапаўлаўская царква ў Беразвеччы пад Глыбокім, Касцёл Кармелітаў у Глыбокім.

Віцебскія матывы на палотнах

У Віцебску нарадзіўся Марк Шагал. Да канца жыцця ў яго творчасці прасочваліся віцебскія матывы. «Я бязмежна люблю свой родны Віцебск, – прызнаваўся мастак. – Не проста таму, што я там нарадзіўся, але і, перш за ўсё, за тое, што там я на ўсё жыццё здабыў фарбу свайго мастацтва…».

Тут у пачатку ХХ стагоддзя была сфарміравана віцебская мастацкая школа, жылі і тварылі Юрый Пэн, Казімір Малевіч, Вера Ермалаева, Эль Лісіцкі.

Маляўнічы куток на беразе Заходняй Дзвіны натхніў Іллю Рэпіна на стварэнне многіх вядомых карцін.

У 2013 годзе экспазіцыя сядзібы І.Рэпіна Здраўнёва папоўнілася калекцыяй унікальных фотаздымкаў: на 28 чорна-белых здымках можна ўбачыць, як вялікі рускі мастак праводзіў час на гасціннай беларускай зямлі. Калекцыя стала падарункам музею ад старшыні праўлення ААТ ”Газпрам“ Аляксея Мілера.

Лён — «залатое руно» Беларусі

Гэтая расліна выяўлена на Дзяржаўным гербе Рэспублікі Беларусь. Убачыць нацыянальны сімвал краіны ў полі можна ў Аршанскім раёне, дзе знаходзіцца найбуйнейшае прадпрыемства па вытворчасці ільновага палатна.

У 2012 годзе прадукцыя льнокамбіната атрымала міжнародны сертыфікат адпаведнасці экалагічным патрабаванням стандарту Oeko-Tex Standart 100.

Вішнёвыя сады Глыбокага

Калісьці вішнёвыя сады ў Глыбоцкім раёне заклаў мясцовы селекцыянер Баляслаў Лапыр. Сакавітая, салодкая і зімаўстойлівая вішня распаўсюдзілася па ўсім краі.

Штогод у другой палове ліпеня ”Вішнёвы фестываль“ збірае жыхароў і гасцей Глыбоччыны на яркае, маляўнічае свята са смакам спелай вішні.

У 2013 годзе раённае свята ”Вішнёвы фестываль“ упершыню сабрала сваіх гасцей не толькі з Беларусі, але і краін блізкага і далёкага замежжа, стала візітнай карткай Глыбоцкага раёна.

Новую прадукцыю са смакам вішні выпусцілі найбуйнейшыя перапрацоўчыя прадпрыемствы раёна: ААТ ”Глыбоцкі малочнакансервавы камбінат“ і ААТ ”Глыбоцкі мясакамбінат“.

Знакамітае беларускае згушчонае малако, якое вырабляюць на Глыбоцкім малочнакансервавым камбінаце, – салодкі, але не адзіны брэнд, дзякуючы якому горад Глыбокае ведаюць ва ўсім свеце.

Галоўным багаццем глыбоцкай зямлі заўсёды былі і застаюцца людзі. Родам з Глыбокага фатограф і астраном Віктар Малышчыц. Ён скарыў інтэрнэт-карыстальнікаў відэаролікам ”Беларусь у абдымках зорак“.

У 2012 годзе глыбачане ў даніну памяці і павагі да сваіх знакамітых землякоў адкрылі сквер знакамітых землякоў – унікальны ў сваім родзе і не мае аналагаў на тэрыторыі Рэспублікі Беларусь.

Шмат што робіцца глыбочанамі па захаванні нематэрыяльнай культурнай спадчыны. У 2013 годзе ў спіс нематэрыяльна-культурнай спадчыны Беларусі ўнесена традыцыйная тэхналогія выпякання жытнёвага хлеба, тэхналогія прыгатавання традыцыйнай стравы ”Масляны баран“, абрад вёскі Папшычы Глыбоцкага раёна ”Насіць намётку“ і традыцыі малявання ”маляванак“.

З 2004 года раён з'яўляецца пастаянным месцам правядзення Міжнароднага каталіцкага фестывалю хрысціянскіх фільмаў і тэлепраграм ”Магніфікат“, за час існавання якога ў ім прынялі ўдзел прадстаўнікі больш чым 30 краін свету.

Медыцынскі турызм

Штогод у вобласці атрымліваюць медыцынскую і рэабілітацыйна-аздараўленчую дапамогу каля 20 тыс. замежных грамадзян. У практычную ахову здароўя Віцебскай вобласці ўкаранёна больш за 180 высокатэхналагічных метадаў дыягностыкі і лячэння розных захворванняў. Асвоены малаінвазіўныя аперацыі з відэаасісціраваннем на сэрцы і органах грудной клеткі, брушной поласці, у анкалагічнай практыцы, артапедатраўматалогіі, афтальмалогіі і інш.

Рэнтгенаперацыйнае аддзяленне эндаваскулярнай хірургіі Віцебскай абласной клінічнай бальніцы кругласутачна аказвае інтэрвенцыйную кардыялагічную дапамогу.

У 2015 годзе пачата правядзенне аперацый па трансплантацыі органаў.

У вобласці створаны паўнавартасныя ўмовы для правядзення эфектыўнай медыцынскай рэабілітацыі і аздараўлення дзяцей і дарослых.

Усяго функцыянуе 44 рэабілітацыйныя аддзяленні, найбольш буйныя з якіх: ”Жалезнякі“ Віцебскага абласнога кардыялагічнага дыспансера, ”Крупеніна“ Віцебскага абласнога дыягнастычнага цэнтра для пацыентаў неўралагічнага профілю, ”Лёс“ Аршанскай цэнтральнай паліклінікі, ”Юрцава“ на базе шпіталя для інвалідаў Вялікай Айчыннай вайны, дзіцячыя рэабілітацыйна-аздараўленчыя цэнтры ”Жамчужына“ (Лепельскі раён), ”Ветразь“ (Пастаўскі раён), ”Радуга“ (Лёзненскі раён).