Працоўная кніжка зьяўляецца асноўным дакумэнтам аб працоўнай дзейнасьці работніка

Працоўная кніжка з'яўляецца асноўным дакументам аб працоўнай дзейнасці работніка ў выпадках, калі яе запаўненне абавязкова. Працоўныя кніжкі запаўняюцца наймальнікам на ўсіх работнікаў, якія працуюць звыш пяці дзён, у тым ліку тых, хто паступае на працу ўпершыню, калі праца ў дадзенага наймальніка з'яўляецца для работніка асноўнай.

У працоўную кніжку ўносяцца звесткі аб работніку, выконваемай ім працы, пераводах на іншую пастаянную працу, аб звальненні работніка і падставах спынення працоўнага дагавора, аб узнагароджаннях і заахвочваннях за поспехі ў працы, іншыя звесткі.

Працоўная кніжка павінна выдавацца работніку асабіста ў рукі ў дзень звальнення (апошні працоўны дзень). Але так бывае не заўсёды. Здараецца, што работнік у гэты дзень хварэе, знаходзіцца ў адпачынку і не можа яе атрымаць. А калі ён не згодны са звальненнем, то і зусім можа адмовіцца забіраць дакумент.

У сілу арт.50 Працоўнага кодэкса Рэспублікі Беларусь (далей - ТК) за затрымку выдачы працоўнай кніжкі па віне наймальніка ён нясе адказнасць у адпаведнасці з арт.79 ТК.

Парадак запаўнення і выдачы працоўных кніжак рэгламентуецца Інструкцыяй аб парадку вядзення працоўных кніжак, зацверджанай пастановай Міністэрства працы і сацыяльнай абароны Рэспублікі Беларусь 16.06.2014 № 40.

Так, працоўная кніжка выдаецца работніку ў дзень звальнення з унесенай у яе запісам аб звальненні. Пры затрымцы выдачы працоўнай кніжкі па віне наймальніка дата звальнення змяняецца на дзень выдачы працоўнай кніжкі. Пры гэтым аб новым дні звальнення работніка (спынення працоўнага дагавора (кантракту)) выдаецца загад (распараджэнне) наймальніка, а таксама ўносіцца запіс у працоўную кніжку. Раней унесеная запіс аб дні звальнення прызнаецца несапраўднай і змяняецца ва ўстаноўленым парадку. Калі ж работнік адсутнічае на працы ў дзень звальнення або адмаўляецца ад атрымання працоўнай кніжкі, то наймальнік у гэты ж дзень накіроўвае яму заказны ліст з паведамленнем аб уручэнні аб неабходнасці з'явіцца за атрыманнем працоўнай кніжкі.

Многія наймальнікі прэнебрегают вышэйуказанымі патрабаваннямі, не ўлічваючы, што ў далейшым

работник мае права запатрабаваць выплату сярэдняга заробку за кожны дзень затрымкі працоўнай кніжкі, паколькі без яе грамадзянін не мае магчымасці працаўладкавацца да іншага наймальніка па асноўным месцы працы.

Напрыклад, М. працаваў у адкрытым акцыянерным таварыстве вартаўніком. 14.10.2019 яму ўручылі паведамленне аб маючым адбыцца звальненні ў сувязі з ліквідацыяй дадзенага прадпрыемства, у сувязі з чым ён меркаваў, што апошнім днём яго працы з'яўляецца 13.12.2019.         13.12.2019 М. адпрацаваў да 24 гадзін і здаў змену. Аднак працоўная кніжка яму выдадзена не была, а 17.12.2019 яго азнаёмілі з загадам аб звальненні за прагул.

Спасылаючыся на тое акалічнасць, што яго звальненне з працы зроблена з парушэннем працоўнага заканадаўства, М. звярнуўся з іскам у суд аб змене фармулёўкі прычыны звальнення, аб спагнанні з адказчыка сярэдняга заробку за затрымку выдачы працоўнай кніжкі і іншымі патрабаваннямі.

У судзе ўстаноўлена, што працоўная кніжка ў дзень звароту М. выдадзена не была, адпаведнае пісьмо з паведамленнем, прадугледжанае Інструкцыяй, не накіроўвалася, акт аб адмове ў атрыманні працоўнай кніжкі не складаўся. Факт складання работнікамі прадпрыемства службовай запіскі на імя кіраўніка па справе аб банкруцтве, па сэнсе Інструкцыі такім актам не з'яўляецца

Больш таго як відаць з тлумачэнняў работнікаў прадпрыемства запіс аб звальненні М. была ўнесена ў яго працоўную кніжку пасля яго звароту ў суд і ўручана наймальніку толькі 06.02.2020.

Пры такіх абставінах па прычыне затрымкі выдачы працоўнай кніжкі дата звальнення М. зменена на дату выдачы працоўнай кніжкі - 06.02.2020, на карысць наймальніка спагнаны сярэдні заробак за час вымушанага прагулу за перыяд з 17.12.2019 па 06.02.2020.

Варта адзначыць, што пасля ўтрымання з прадпрыемства указанай сумы, прычыненая шкода ў далейшым можа быць спагнана з службовых асоб, вінаватых у парушэнні заканадаўства і несвоечасовай выдачы працоўнай кніжкі работніку.

Пракурор аддзела па наглядзе
за адпаведнасцю закону судовых
пастановаў па грамадзянскіх справах
пракуратуры вобласці Ірына Таўтын