Кіраванне землеўпарадкавання: пра льготы і перавагі набыцця зямельнага ўчастка ў прыватную ўласнасць
У прыватнасці, зямельныя ўчасткі, якія знаходзяцца ў карыстанні ў землекарыстальнікаў на 1 верасня 2022 года на працягу 5 гадоў з указанай даты могуць прадастаўляцца ў прыватную ўласнасць грамадзянам Рэспублікі Беларусь з прымяненнем каэфіцыента:
- 0,8 – на тэрыторыі абласных цэнтраў, г. Мінска
- 0,5 – на іншых тэрыторыях.
Набыццё зямельных участкаў у прыватную ўласнасць дасць магчымасць выкарыстоўваць іх у якасці крыніцы матэрыяльнага дабрабыту, спрыяючы развіццю прадпрымальнасці грамадзян, уцягванню зямельных участкаў у рынкавыя адносіны.
Кошт зямельнага ўчастка, які перадаецца ў прыватную уласнасць, вызначаецца на падставе кадастравага кошту, які адлюстроўвае каштоўнасць (карыснасць) зямельнага ўчастка. І толькі на працягу 5 гадоў можна набыць у прыватную ўласнасць зямельныя ўчасткі па кадастравым кошце, з прымяненнем каэфіцыентаў, якія дазваляюць паменшыць яго памер.
Напрыклад,
Кадастравы кошт зямельнага ўчастка плошчай 0,1268 га, прадастаўленага для будаўніцтва і абслугоўвання жылога дома на тэрыторыі Віцебскага раёна складае 1990 руб. 76 кап., то з прымяненнем каэфіцыента 0,5 складзе 995 руб. 38 кап.
Права прыватнай уласнасці на зямлю знаходзіцца пад абаронай заканадаўства Рэспублікі Беларусь і набыццё ўчастка ў прыватную уласнасць дае шэраг пераваг, асноўнымі з якіх з'яўляюцца наступныя:
Зямельны ўчастак, які належыць на праве прыватнай уласнасці, можа з'яўляцца прадметам розных здзелак такіх як купля-продаж,мена, дарэння, рэнт, арэнды, іпатэкі і пераходзіць па спадчыне, у тым ліку і да спадчыннікаў, якія не з'яўляюцца грамадзянамі Рэспублікі Беларусь.
Напрыклад, у выпадку размяшчэння на зямельным участку, які знаходзіцца ў прыватнай уласнасці, капітальнага будынка, ён з'яўляецца прадметам дагавора куплі-продажу разам з капітальным будынкам, пры гэтым кошт зямельнага ўчастка вызначаецца асобна ад кошту капітальнага будынка і не можа быць ніжэй яго кадастравага кошту.
У агульным кошце прадмета дагавора куплі-продажу кошт зямельнага ўчастка можа складаць 90%, у той час як кошт капітальнага будынка толькі 10%. А набыццё зямельнага ўчастка ў прыватную уласнасць для калектыўнага садаводства ў садаводчым таварыстве дазволіць распарадзіцца ім і прадаць яго разам з размешчанымі насаджэннямі пры адсутнасці на ўчастку дачнага доміка.
Зямельныя ўчасткі, якія знаходзяцца ў прыватнай уласнасці, могуць здавацца ў арэнду для тых жа мэт, для якіх яны і прадастаўлены, а арэндная плата паслужыць дадатковым крыніцай даходу для арандадаўцы – уласніка зямельнага ўчастка. Прадметам асаблівага попыту ў летні перыяд з'яўляюцца зямельныя ўчасткі, размешчаныя ў таварыствах, прадастаўленыя для вядзення калектыўнага садаводства, якія на розны тэрмін могуць прадастаўляцца ў арэнду асобам, якія жадаюць паспрабаваць свае сілы ў вядзенні калектыўнага садаводства і вырошчванні сельскагаспадарчай прадукцыі, якія не валодаюць магчымасцямі набыць дачны домік і ўчастак.
Зямельныя ўчасткі, якія знаходзяцца ў прыватнай уласнасці, могуць з'яўляцца прадметам іпатэкі ў якасці забеспячэння абавязацельства па крэдытным дагаворы, у тым ліку заключаным з банкам.
З'яўляючыся прадметам дагавора рэнты, зямельны ўчастак дазваляе забяспечыць патрэбы атрымальніка рэнты – уласніка зямлі ў харчаванні, адзенні, жыллі, медыцынскім сыходзе і пэўных грашовых выплатах, тым самым вырашыць праблемы сацыяльнага забеспячэння людзей, якія маюць патрэбу ў дапамозе.
Заканадаўства забяспечвае абарону
права прыватнай уласнасці на зямельны ўчастак, прадугледзеўшы і толькі судовы парадак для спынення права прыватнай уласнасці на зямельны участак, у выпадку парушэння ўласнікам заканадаўства аб ахове і выкарыстанні земляў.
З заявамі аб прадастаўленні зямельных участкаў ва ўласнасць варта звяртацца ў мясцовыя выканаўчыя камітэты па месцы размяшчэння зямельнага ўчастка.
Кансультацыю аб памеры кадастравага кошту зямельнага ўчастка для разліку платы за зямельны ўчастак, якая падлягае ўнясенню, можна атрымаць у структурным падраздзяленні землеўпарадкавання мясцовага выканаўчага камітэта, а ў дачыненні да зямельных участкаў, зарэгістраваных у рэгістры нерухомай маёмасці, правоў на яго і здзелак з ім, звесткі аб кадастравым кошце можна атрымаць у Рэгістры кошту земляў, зямельных участкаў дзяржаўнага зямельнага кадастра, у якім утрымліваюцца звесткі, атрыманыя пры:
- правядзенні кадастравай ацэнкі земляў, зямельных участкаў населеных пунктаў, садаводчых таварыстваў і дачных кааператываў, земляў, зямельных участкаў, размешчаных за межамі населеных пунктаў, садаводчых таварыстваў і дачных
- правядзенні кадастравай ацэнкі сельскагаспадарчых земляў, зямельных участкаў, прадастаўленых сельскагаспадарчым арганізацыям, у тым ліку сялянскім (фермерскім) гаспадаркам, іншым арганізацыям для вядзення сельскай гаспадаркі, у тым ліку сялянскай (фермерскай), а таксама для вядзення падсобнай сельскай гаспадаркі (далей — сельскагаспадарчыя землі).