У Дзень памяці ахвяр Хатынскай трагедыі ў Віцебскай вобласці праходзяць мітынгі-рэквіемы
Віцебшчына далучылася да народнага ўскладання кветак і агульнарэспубліканскай хвіліны маўчання ў памяць аб ахвярах Хатынскай трагедыі.
22 сакавіка 1943 года карнікамі зажыва спалены або расстраляны 149 жыхароў (у тым ліку 75 дзяцей) вёскі Хатынь, якая стала сімвалам памяці і смутку ўсіх пакаленняў беларусаў.
У Беларусі было праведзена больш за 180 буйных карных аперацый. Колькасць ахвяр генацыду перавышае 3 млн чалавек.
ВІЦЕБСК
У Віцебску ўсклалі кветкі ля памятнага знака на месцы пакарання смерцю савецкіх патрыётаў у гады Вялікай Айчыннай вайны. З першых дзён акупацыі ля будынка абласнога краязнаўчага музея была ўстаноўлена шыбеніца, на якой ладзіліся публічныя пакаранні. На гэтым месцы ў 1967 годзе ўстаноўлены памятны знак.
Па словах намесніка пракурора горада Віцебска Юрыя Шыбалава, у цяперашні час працягваецца крымінальная справа аб генацыдзе беларускага народа. На Віцебшчыне падчас расследавання ўстаноўлена не менш за 166 раней невядомых месцаў (у Віцебску – не менш за 49), у якіх нацысты знішчалі і хавалі беларускіх грамадзян.
Удзельнікі мерапрыемства здзейснілі аўтапрабег. Канечным пунктам маршруту стаў мемарыяльны знак на месцы былой вёскі Лычнева Віцебскага раёна. Яна знаходзілася за 3 км ад аграгарадка Тарасенкі Запольскага сельсавета, перад вайной у ёй пражывалі 185 чалавек. У час карнай аперацыі ў чэрвені 1942 года гітлераўцы забілі 144 жыхара і спалілі вёску (40 двароў). Пасля вайны яна не адрадзілася.
У памяць аб ахвярах фашызму ў 1988 годзе на месцы спаленай вёскі ўстаноўлены памятны знак. Лычнае ўвекавечана ў мемарыяльным комплексе «Хатынь».
НАВАПОЛАЦК
У мікрараёне Баравуха г. Наваполацка на мемарыяльным комплексе «Зорка» адбыўся мітынг-рэквіем, прысвечаны Дню памяці ахвяр Хатынскай трагедыі.
У мерапрыемстве прыняў удзел старшыня Віцебскага абласнога Савета дэпутатаў Дзмітрый Дземідаў, кіраўніцтва Наваполацкага гарвыканкама, дэпутаты, прадстаўнікі працоўных калектываў, грамадскіх аб'яднанняў, ветэраны і моладзь.
– Хатынь — гэта не толькі сімвал вечнай памяці і несціхальнай болю, але і ўрок мужнасці. У барацьбе за сваю свабоду і незалежнасць на працягу ўсяго перыяду акупацыі наш народ мужна адстойваў сваё права на жыццё. І мы павінны памятаць тыя страшныя ўрокі і перадаваць гэту памяць па спадчыне нашым дзецям, – адзначыў Дзмітрый Дземідаў.
У завяршэнні мітынгу да мемарыяла леглі алыя гваздзікі як сімвал памяці і смутку аб тых, чые жыцці абарвала Вялікая Айчынная вайна.
ПОЛАЦКІ РАЁН
Паблізу вёскі Гарнаполле Полацкага раёна, дзе фашыстамі былі расстраляны 139 мірных жыхароў, адбыўся мітынг-рэквіем, прысвечаны Дню памяці ахвяр Хатыні і спаленых вёсак.
Пашанаваць памяць нявінных ахвяр, чые лёсы бязлітасна былі абарваны ў гады Вялікай Айчыннай вайны, сабраліся намеснік старшыні Віцебскага аблвыканкама Вячаслаў Дурноў, старшыня Полацкага райвыканкама Васіль Шылаў, прадстаўнікі пракуратуры, працоўных калектываў, грамадскіх аб'яднанняў, жыхары вёскі, моладзь.
– Захаванне памяці пра Хатынь, пра спаленыя вёскі, пра кожнага загінулага – гэта наш святы абавязак. Хатынская трагедыя – урок таго, да чаго прыводзіць нянавісць, да чаго прыводзіць ідэалогія перавагі, да чаго прыводзіць абыякавасць да чалавечага жыцця. Сёння, калі свет сутыкаецца з выклікамі, калі зноў гучаць заклікі да гвалту і агрэсіі, асабліва важна памятаць урокі гісторыі, – звярнуўся да прысутных Вячаслаў Дурноў.
Прысутныя ўшанавалі хвілінай маўчання тых, чые жыцці абарваліся 29 мая 1944 года на паляне ў лесе, і ўсклалі да брацкай магілы кветкі.
ГАРАДОКСКІ РАЁН
Сотні вянкоў і кветак да мемарыяла, госці з Віцебска і іншых раёнаў. У Гарадку правялі мітынг-рэквіем, прысвечаны Дню памяці ахвяр Хатынскай трагедыі.
Мерапрыемства прайшло ля мемарыяльнага комплексу «Пантэон памяці» ў Вараб'ёвых гарах. У ім прынялі ўдзел старшыні райвыканкама Ірына Палякова і раённага Савета дэпутатаў Святлана Зуева, старшыня абласнога камітэта прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Раман Кольца, член савета абласной арганізацыі РГА «Патрыёты Беларусі» і рэспубліканскага савета медыцынскіх работнікаў Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусь Андрэй Ніканаў, прадстаўнікі дэпутацкага корпуса Гарадоччыны, прадпрыемстваў і арганізацый, грамадскіх аб'яднанняў і моладзь.
— 22 сакавіка — дзень асаблівай смуты, калі час нібыта замярзае, саступаючы месца цішыні, у якой чутны толькі стук сэрцаў, што захоўваюць памяць, — адзначыла Ірына Палякова. — У гэты дзень мы схіляем галовы перад светлай памяццю сотняў тысяч нявінных ахвяр, чые жыцці перапыніла Вялікая Айчынная вайна. Хатынь стала сімвалам болю ўсёй Беларусі.
Трагедыя адгукаецца асаблівым болем у сэрцах жыхароў Гарадоччыны. Звыш 300 яе вёсак пацярпелі ў полымі вайны, 13 з іх падзялілі страшны лёс Хатыні. Фашысты знішчылі некалькі тысяч чалавек.
— У час карных аперацый нашым землякам давялося перажыць невыносныя пакуты, прайсці праз пекла, якое наладзілі акупанты на гарадкоўскай зямлі, — падкрэсліла кіраўніца раёна. — Адной з самых крывавых старонак у летапісе раёна стала восень 1942 года. У ходзе карнай аперацыі «Клетка малпы» гітлераўцы літаральна спустошылі халамерскі край. За пяць дзён яны забілі звыш 1,2 тыс. мірных жыхароў, ператварылі ў попелішчы 58 вёсак.
У Дзень памяці Хатынскай трагедыі беларусы аплакваюць усіх, хто не вярнуўся з той вайны, у тым ліку нявінных ахвяр нацызму. Усе яны змагаліся за свабоду роднай зямлі.
— Мы з вамі знаходзімся ў адным са свяшчэнных месцаў нашага раёна — тут у гады Вялікай Айчыннай вайны было знішчана звыш 2 тыс. мірных жыхароў. Заваёўнікі расстрэльвалі цэлыя сем'і, не шкадуючы старых, жанчын і дзяцей, жорстка расправіліся з людзьмі з 26 размешчаных у акрузе вёсак, — запэўніла Ірына Палякова. — Час павінен не сціраць дэталі гісторыі, а захоўваць іх для вечнасці. Таму на месцы масавых расстрэлаў людзей быў узведзены мемарыял, які дазволіць захаваць праўду аб звярства гітлераўцаў для будучых пакаленняў.
Доўг цяперашніх жывых — беражліва захоўваць памяць аб страшных падзеях мінулага, і не даць бядзе зноў разыграцца на нашай Радзіме.
— Тое, што адбылося тады, падкрэслівае, як далікатны і важны мір для ўсіх нас, якой страшнай цаной Беларусі дасталася свабода і незалежнасць, — сказала кіраўніца раёна. — Мы абавязаны памятаць аб тых, хто падарыў нам мірнае неба над галавой, рызыкуючы жыццём у баях, падполлі ці партызанскіх атрадах. Гэта не проста традыцыя, а свяшчэнны доўг жывых перад загінулымі.
ВЕРХНЯДЗВІНСКІ РАЁН
Мітынг памяці ахвяр Хатынскай трагедыі і генацыду беларускага народа ў гады Вялікай Айчыннай вайны праводзіцца ля Мемарыяла "Сцяна памяці" ў вёсцы Яніна Верхнядзвінскага раёна.
У гады вайны ў Верхнядзвінскім раёне загінуў кожны другі жыхар, спалена больш за 430 вёсак, многія з якіх разам з людзьмі.
Старшыня Верхнядзвінскага раённага Савета дэпутатаў Ірына Козел нагадала пра звярствы, якія чынілі фашысты з мірным насельніцтвам нашага краю ў гады вайны, заклікала захоўваць памяць і берагчы мір.
Да Мемарыяла памяці ахвяр вайны ў Верхнядзвінскім раёне леглі кветкі.
ЛЕПЕЛЬСКІ РАЁН
На Лепельшчыне праходзяць памятныя мерапрыемствы і цырымоніі народнага ўскладання кветак да мемарыялаў і помнікаў населеных пунктаў, якія паўтарылі лёс Хатыні. Так, дзясяткі лепельчан сёння сустрэліся ў вёсцы Слабодка Стайскага сельсавета, дзе размешчана брацкая магіла ахвяр фашызму на месцы знішчанай гітлераўцамі вёскі.
Да вайны ў вёсцы Слабодка было 28 дамоў і 139 жыхароў. Фашыстамі знішчана - 28 дамоў і 127 жыхароў.
Памяці месца сабрала прадстаўнікоў раённай улады, сілавых структур, пракуратуры, грамадскіх аб'яднанняў і арганізацый, навучэнцаў, моладзь, працоўныя калектывы і іншых неабыякавых...
Віктар Азаронак, дэпутат Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь:
- Страшныя падзеі Вялікай Айчыннай вайны забываць нельга, колькі б часу ні прайшло. Трэба не толькі захоўваць памяць аб ахвярах, але і ўсталяваць усіх, хто быў вінаваты ў знішчэнні мірнага насельніцтва нашай краіны...
Ігар Урбан, старшыня Лепельскага раённага Савета дэпутатаў:
- Хочацца, каб помнікі і мемарыялы дарослыя наведвалі разам з дзецьмі, даносячы да будучага пакалення гістарычную праўду, фарміруючы такім чынам у юных беларусаў адказнасць за захаванне міру, заваяванага іх дзедамі і прадзедамі.
Намеснік пракурора Лепельскага раёна Аляксандр Філімонаў:
- Вогненны смерч вайны не абышоў бокам і наш раён. Дзень памяці спаленых вёсак нагадвае нам пра адвагу, стойкасць і адзінства народа. Мы шануем іх ахвяры і павінны цаніць мір і свабоду, каб трагедыі такога маштабу больш ніколі не паўтарыліся.
Лепельчане хвілінай маўчання ўшанавалі памяць ахвяр трагедыі ў Хатыні і ахвяр генацыду беларускага народа. Прысутныя ўсклалі кветкі да помніка.
ГЛУБОЧАНСКІ РАЁН
«Ведаць сваю гісторыю – без яе няма будучыні. Памятаць – каб трагедыя вайны ніколі не паўтарылася». Гэтыя словы старшыні Глыбоцкага раённага Савета дэпутатаў Веры Целіцы сталі лейтматывам мітынгу-рэквіему ва ўрочышчы "Лаўрынаўка".
У сваім звароце да прысутных Вера Міхайлаўна падкрэсліла, як важна шанаваць мір, заваяваны цаной мільёнаў жыццяў, і як міралюбная палітыка нашай дзяржавы з'яўляецца залогам стабільнасці і бяспекі.
Валерый Дайлілёнак, пракурор Глыбоцкага раёна, нагадаў пра страшную статыстыку краю: 138 вёсак Глыбоччыны сталі "вогненнымі", 11 807 мірных жыхароў былі забітыя і закатаваныя падчас карных аперацый.
"Наша задача — берагчы свой далікатны мір", — заключыў ён.
Вельмі кранальным і моцным стала выступленне на мітынгу вучня СШ №1 ім. П. В. Сухога Арцёма Скараходава.
Як удзельнік праекта "Поезд Памяці-2023", Арцём гаварыў ад імя ўсяго маладога пакалення. Ён расказаў, як важна не проста ведаць гісторыю па падручніках, а адчуваць яе, прапускаючы праз сябе.
"Мы даём абяцанне: мы не дазволім забыць праўду пра вайну. Мы зробім усё, каб мір на нашай зямлі заставаўся непарушным", — паабяцаў Арцём.
Менавіта ў гэтай пераемнасці пакаленняў, у гарачых вачах такіх хлопцаў, як Арцём, — залог таго, што памяць пра подзвіг продкаў і пра страшэнны кошт Перамогі будзе жыць вечна.
ЛЁЗНЕНСКІ РАЁН
На мемарыяльным комплексе "Адаменская горка" паблізу помніка ахвярам, загінулым у гады Вялікай Айчыннай вайны, прайшоў мітынг памяці, прысвечаны Дню памяці ахвяр Хатынскай трагедыі, з удзелам навучэнцаў гарпасёлка Лёзна.
Роўна ў 12.00 удзельнікі мітынгу хвілінай маўчання ўшанавалі памяць ахвяр трагедыі ў Хатыні і ахвяр генацыду беларускага народа.
МIЁРСКI РАЁН
Хвілінай маўчання ўшанавалі памяць ахвяр Хатынскай трагедыі ў Міёрскім раёне.
Кіраўніцтва раёна, прадстаўнікі працоўных калектываў і моладзь усклалі кветкі да памятнага знака ў гонар воінаў-вызваліцеляў Міёр ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў.
ДЗЯРЖЫНСКI РАЁН
Моладзь Дзяржыншчыны хвілінай маўчання ўшанавала памяць ахвяр трагедыі ў Хатыні і ахвяр генацыду беларускага народа.
Мітынг з удзелам членаў раённай арганізацыі БРСМ адбыўся ў райцэнтры ля брацкай магілы загінуўшых воінаў і партызан на плошчы імя Героя Савецкага Саюза І.С. Палявога.
У сельсаветах Докшыцкага раёна прайшлі мерапрыемствы, прысвечаныя памяці ахвяр трагедыі ў Хатыні.
Да падножжаў помнікаў і абеліскаў усклалі кветкі ў памяць аб усіх населеных пунктах Беларусі, якія былі спалены падчас Вялікай Айчыннай вайны.
БРАСЛАЎСКІ РАЁН
Вёскі Рэпаўшчына і Стайкі Браслаўскага раёна падзялілі лёс Хатыні. Работнікі Замошскага лясніцтва, па ўсталяванай традыцыі, штогод ускладаюць кветкі, аддаючы памяць мірным жыхарам, сваім землякам, якія загінулі ў гады вайны.